Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 119 բառահոդված (էջ 10/12)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 583, սյունակ 1 Էջ 583
ՇԱՐՇԵԼ (շարժել) «պատառոտել, ցնցել, ուժեղ շարժել»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)ker- «կտրել»
Կրկնավոր կազմություն (խարխլել-ի տիպի), որի արմատը թերեւս կապ ունի հնդեւրոպական *(s)ker- «կտրել» արմատի հետ (թերեւս բաղարկվել է շարժ արմատի հետ եւ ստացել «ցնցել» իմաստը)։
Տե՛ս նաեւ
Էջ 586, սյունակ 1 Էջ 586
ՇԵՔ (բ. շէք, շէնք, շքեռ) «շեք»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *skek- «ցատկել, արագ շարժում» (անմիջական նախաձեւ՝ *skhek-)
Ավելի անհավանական է Աճառյանի վարկածը (ՀԱԲ 3, 512) ասորերենից ծագելու մասին՝ ասոր. saga «ազդր»։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
շեք-շեքել, շեքատակ, շեքամէջ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. վ. գ.
scehan
«շտապել»
մ. վ. գ.
schicken
«ուղարկել»
հ. սլավ.
skoka
«ցատկ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 512
Էջ 589, սյունակ 1 Էջ 589
ՇԼՏԻԼ «խլրտալ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *skhel- «քշել, շարժել, արագ շարժման մեջ դնել»
շ-խ հերթագայությամբ (հմմտ. շեղ-խեղ)՝ ծագում է հնդեւրոպական արմատից
Տե՛ս նաեւ
Էջ 592, սյունակ 1 Էջ 592
ՇՈՅՏ (շուտ) «փութկոտ, արագաշարժ, շուտ, արագ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *skheud- *skeud- «գցել, նետել, հալածել, (անանցող.), նետվել, շտապել»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
շուտաբան, շուտախօս, շուտութիւն, շուտասելուկ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
պ.
zūd
«փութկոտ, արագաշարժ, շուտ, արագ»
Էջ 592, սյունակ 1 Էջ 592
ՇՈՇՈԿԵԼ «ջանալ գեղեցիկ երեւալու, նազկոտել»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *skeg- «ցատկել, աշխոյժ, շարժում» (անմիջական նախաձեւ՝ *skhog-) *skhog-> շոկ
Կրկնաւոր կազմութիւն, որի հիմնական շոկ բաղադրիչը կապ ունի հնդեւրոպական արմատի հետ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
շոշոկան, շոշական
Էջ 593, սյունակ 1 Էջ 593
ՇՈՒԹԱՓ «արագաշարժ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական šitāb
Թերեւս փոխառություն իրանական աղբյուրից՝ շտապ-ի (<պ. šitāb) տարբերակը:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
շութափել, շութափութիւն, շուտափութութիւն
Էջ 594, սյունակ 1 Էջ 594
ՇՈՒՇԱԿԵԼ «շարժել» (ԲՀ)
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Էջ 597, սյունակ 1 Էջ 597
ՇՔԹԵԼ (ժքթել) «ջուրը շարժել, գայթեցնել»
Ստուգաբանություն (բնաձայն)
բնաձայնական-պատկերաւոր կազմութիւն
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
շքթալ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
ժայթքել
Էջ 613, սյունակ 1 Էջ 613
ՉՈՒ -ի, -ոյ (չոգ-) «երթ, ուղեւորութիւն, ճանապարհ, խմբային ուղեւորութիւն, գաղթ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *kei- «շարժ(վ)ել» (անմիջական նախաձեւ՝ *kiou)
բխում է *kei- «շարժ(վ)ել» արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
չուել, չու առնել, ատգաչու, յորդաչու, երկնաչու, նաւաչու, ամպաչու, լուսաչու, ծովաչու, կենսաչու
Մատենագիտություն
H. AG 485; Աճ. ՀԱԲ 632
Էջ 615, սյունակ 1 Էջ 615
ՊԱԳ (բ. պաչ) «համբոյր»
Ստուգաբանություն (|բնաձայն)
(շրթունքների շարժումն ընդօրինակող) կազմութիւն, որի նմանակները կան հնդեւրոպական եւ ոչ հնդեւրոպական լեզուներում:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
պագանել, երկիր պագանել, երկրպագու, երկրպագութիւն