Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 185, սյունակ 1
ԴԱՍՏԱՊԱՆ
(-ի)
«երախակալ, սրի կոթ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ մ. պ. dastpānak
«աքցան, ունելի»
փոխատու լեզու՝ պ. dastbāna
«ձեռնոց»
իրանական աղբիւրից («ձեռք պահող» ընդհանուր իմաստից)
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
մ. պ.
dastpānak
«աքցան, ունելի»
պ.
dastbāna
«ձեռնոց»
Էջ 185, սյունակ 1
ԴԱՍՏԱՐԱԿ
«ոսկրածուծ (՞)»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Աճառեանը (ՀԱԲ 1, 628) եզրակացնում է «ոսկրածուծ» իմաստը «Եւ այլք` ի ջերմ հողմոյ եւ ի ցրտոյ, որ մտաներ ի դաստարակ ոսկերացն նորա եւ չորացուցանէր զձեռսն» հատուածից, սակայն կարելի է հասկանալ «ձեռքի ե...»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 628
Էջ 187, սյունակ 1
ԴԱՐ
II
(-ի, -ից)
«բարձրավանդակ, զառիվայր բարձրություն, հրվանդան»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *dher-
«ցատկել, ոստնել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *dhər-)
իմաստի յուրահատուկ զարգացմամբ, ինչպես հունարենում... Թեեւ կա դարաւանդ, որ խոսում է ամբողջ կազմության հնարավոր իրանական ծագման մասին (հմմտ. band), բայց սա կարող է լինել բարձրաւանդակ տիպի կազմություն
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դարահոս,
դարակ,
դարափն,
դարափոս,
դարուփոս,
դարափոյլ,
դարափլակ,
դարավէժ,
դարաճակատ,
դարաւանդ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
θρωσμός
«բարձունք, դար»
Մատենագիտություն
Ջահ. None
Էջ 191, սյունակ 1
ԴԵԳԵՐ
«ժամանակ անցկացնելը, հապաղում, դանդաղում», նոր՝ «թափառում»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *dheu-
«պտտվել, ցրիվ գալ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *dheu-er-)
որի համար վերականգնվում է «պտտվել, ցրիվ գալ» իմաստը։ Այդ նույն արմատից է համարվում դեդեւիլ։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դեգերանք,
դեգերումն,
դեգերել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
α-θυρω
«խաղալ, զվարճանալ»
Տե՛ս նաեւ
Էջ 192, սյունակ 1
ԴԵՀԿԱՆ
«կուսակալ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական dēhkān
«գյուղապետ, կուսակալ»
փոխատու լեզու՝ ասոր. dahqānā
փոխատու լեզու՝ արաբ. dihqan
«գավառակապետ»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դեհկանութիւն
Մատենագիտություն
H. AG 139;
Աճ. ՀԱԲ 647
Էջ 192, սյունակ 1
ԴԵՂ
II
«դաշտան»
(ԲՀ)
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
Հնարավոր է, որ լինի դեղ բառի իմաստային զարգացումը
Տե՛ս նաեւ
Էջ 193, սյունակ 1
ԴԵՂՆԵՂԻ
««?» (գործածված է «ճրագուն դեղնեղի լինի» արտահայտության մեջ)»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
դեղին + եղ-ի (-եղ ածանց) կազմությունը «դեղնավուն» իմաստով եւ ոչ դեղ նեղի (նեղութեան), ինչպես հավանական է համարում Աճառյանը
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 652
Էջ 197, սյունակ 1
ԴԺՈԽ
(-ոյ (անեզ. գործած.))
(ճուճաղ, ճուճաղխ)
«դժոխք, գեհեն, գերեզման, դժվար»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական
Փոխառություն իրանական աղբյուրից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դժոխակուլ,
դժոխաբնակ,
դժոխապետ,
դժոխանման,
դժոխաբանել,
դժոխաւոր,
դժոխերես,
դժոխանալ,
դժոխագնաց,
դժոխելանելի,
դժոխերասան,
դժոխագիւտ,
դժոխին
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ավ.
dažoahva
պրթ.
dožax
մ. պ.
dušaxv
պ.
dožax
Մատենագիտություն
H. AG 142-143;
Աճ. ՀԱԲ 664;
Ջահ. ՀԼՊ 523
Էջ 200, սյունակ 1
ԴԻՒԹ
-ի, -աց, ուշ՝ նաեւ -ից
(դութ «իմաստուն»՝ ԲՀ)
«կախարդ, վհուկ, դյութական, կախարդական»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *dheu-
«ծուխ»
հմմտ. հուն. θυτνης եւ (θυτηρ) «զոհամատույց, քուրմ» բառի իմաստի տիպի նախնական իմաստով։ - Ջահ.։ Հազիվ թե հին փոխառություն լինի հունարենից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դութել,
դիւթութիւն,
դիւթական,
ալիւրաղիւթ,
զարեդիւթ,
չարադիւթ,
դիւթիչ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
θυτνης, θυτηρ
«զոհամատույց, քուրմ»
Էջ 202, սյունակ 1
ԴՈՄՍ
«այլակերպ»
(ԲՀ)
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
ձեւը հունական է, բայց հուն. δόμος-ը այլ իմաստ ունի՝ «տուն, բնակարան, շենք»
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։