Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 83, սյունակ 1
ԱՏՐՃԱՆ(ԱԿ)
«կարճ հրազեն, ատրճանակ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
իրանական աղբյուրից, բայց բուն ձեւը չի վկայված, հայերենում էլ 18-րդ դարից վաղ չի ավանդված, թեեւ ձեւը հնատիպ է
Էջ 83, սյունակ 1
ԱՐԱԳԻԼ
(-ի, -աց)
«ձկնկուլ, արագիլ՝ ciconia»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Կասկածելի են ինչպես համեմատությունը հուն. πελαργός (Աճ. ՀԱԲ 1, 292) բառի հետ, այնպես էլ շումերական աղբյուրից բխեցնելու փորձը (Ղափանցյան)։ Աճառյանը հուն. բառի նախնական ձեւը համարում է *περαγλός եւ հայերենի հետ միասին բխեցնում է փոքրասիական աղբյուրից։
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 292
Էջ 85, սյունակ 1
ԱՐԱՒՇ
(զարաւշ՞)
«մի թռչուն»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
Եթե բուն ձեւը արաւշ-ն է, կարող է կապված լինել *tr-nv սկսվող հնդեւրոպական բնաձայնական որեւէ արմատի հետ (հմմտ. արտոյտ), զ-ով սկսվելու դեպքում՝ կարող է փոխառյալ լինել
Տե՛ս նաեւ
Էջ 86, սյունակ 1
ԱՐԲԵԿ
(ԲՀ)
«խիստ, քաջ, առավել»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
հ.-ե. արմատ՝ *abhor-
«ուժեղ, սաստիկ»
< +-եկ < -եակ
Եթե բառս հավաստի է, ապա հնարավոր է նրա հնդեւրոպական ծագումը` *abhor- «ուժեղ, սաստիկ» նախաձեւից (< +-եկ < -եակ):
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. իռլ.
abor
«շատ, հույժ»
գոթ.
abrs
«ուժեղ, սաստիկ»
Մատենագիտություն
Ջահ. None
Էջ 87, սյունակ 1
ԱՐԳ
III
«ընդերք, որովայն, փոր, աղիք»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *arkw-
արմատից
Հնարաւոր է նաեւ հ.-ե. *ark- (*oreu-) նախաձեւից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արգանդ,
արգանտ,
արգանդախեղդ,
արգանդակից,
արգանդային,
արգանդաբերան,
արգահատել,
արգահատանք,
արգահատելի,
արգահատութիւն,
անարգահատելի,
յարգահատել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
կիմր.
arffed
«ծոց, գիրկ»
<*arpet
զանդ.
arcuinn
«կովի ստինք»
հուն.
ὀρύα
«աղիք»
լատ.
arvina
«ճարպ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 303
Էջ 87, սյունակ 1
ԱՐԳԱՆԱԿ
II
«մեհեան, տաճար»
(բբ)
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
եթե սխալագրութիւն չէ արձանակ ձեւից, ինչպէս կարծում է Աճառեանը
Մատենագիտություն
ՀԱԲ 302
Էջ 87, սյունակ 1
ԱՐԳԱՏ
«որթատունկի էտած մատ (ճիւղ)»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *wrād- / *urəd-
«ճիւղ, արմատ»
ձեւից
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
ῥάδιξ
«ճիւղ»
լատ.
radix
«արմատ»
կիմր.
gwraidd
«արմատ»
կիմր.
gwrisy
«ոստ, ճիւղ»
Մատենագիտություն
Աղայան, ԲՍՀ 30-31
Էջ 87, սյունակ 1
ԱՐԳԻՏԷՍ
«արագանց կայծակ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. ἀργήτες
հուն. ἀργής «սպիտակափայլ» բառի հգն. ձեւը
Մատենագիտություն
H. AG 341;
Աճ. ՀԱԲ 305
Էջ 88, սյունակ 1
ԱՐԴ
I
(-ու)
«ձեւ, կերպ, կարգ, կազմ, արված գործ, վաստակ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ar-
«հարմարեցնել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *ar-t- (*rt-/*ar-))
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արդակ,
արդակագոյն,
արդել,
արդակել,
արդուած,
արդիւն,
արդար,
արդարեւ,
անարդ,
անարդի,
անարդակ,
խորանարդ,
գմբեթարդ,
ծորձորարդ,
վիմարդ,
վիմարդեան,
զիարդ,
յարդ,
յարդար,
յարդարել,
յարդարիչ,
յարդարուն,
նուագայարդար,
երգայարդար,
սեղանայարդար,
զարդ,
զարդասէր,
զարդասիրիկ,
զարդակից,
զարդարել,
զարդարագիր,
զարդարանք,
զարդարուն,
զարդուն,
արդուկ,
արդուկել,
բեմայարդար,
զարդագիր,
պատկերազարդ,
նկարազարդ,
սիւնազարդ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
rtu-
«կարգ, կանոն, արդիւնք»
հուն.
άρτύς
«կարգ»
լատ.
artus
«հոդ»
Մատենագիտություն
H. AG 423- 424;
Աճ. ՀԱԲ 307-308
Էջ 88, սյունակ 1
ԱՐԴ
II
«այժմ, հիմա, այժմեան»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ar-
«հարմարեցնել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *art- (*rt-/*ar-))
արդ «ձեւ, կարգ» եւ արդ «այժմ» բառերի կապի համար հմմտ. հ. հնդկ. rtu «կարգ, կանոն, որոշակի ժամանակ, ժամկետ»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արդի,
արդէն,
արդածին,
արդատունկ,
արդային,
արդեայք,
զարդիս,
ցարդ,
արդիական
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
άρτι
«հիմա, հենց հիմա, հենց նոր»
Մատենագիտություն
H. AG 423;
Աճ. ՀԱԲ 309
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։