Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 457, սյունակ 1
ՀԵՌԻ
«հեռու, օտար, անմասն»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *per-
«անցկացնել»
հմմտ. գոթ. fairra, հ. հնդկ. pára-, հուն. πέρά «հեռու»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հեռոյ,
հեռուստ,
հեռաբնակ,
հեռանալ,
հեռաստան,
հեռաստանեայք,
հեռարձակ,
հեռաւոր,
հեռակայ,
հեռատես,
հեռանկար,
անհեռատես,
զուգահեռ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
գոթ.
fairra
հ. հնդկ.
pára-
հուն.
πέρά
«հեռու»
Մատենագիտություն
H. AG 466;
Աճ. ՀԱԲ 82;
Ջահ. ՀԼՊ 143
Էջ 458, սյունակ 1
ՀԵՏԻՐ
«հեռու»
(ԲՀ)
Ստուգաբանություն (անստույգ)
Կապ ունի՞ հետ բառի հետ:
Էջ 459, սյունակ 1
ՀԵՐՔԵԼ
«դուրս անել, վանել, հերքել, մերժել»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *perk-
«ցնցել, ոտքով դեն հրել, թպրտալ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *(s)p(h)er-)
*-k- աճականով
*-k- աճականով: հայերենից, այլ զուգահեռներ չունի. *perk'- «պատռել, ճեղքել, փորփրել» արմատը պիտի տար *հերս-, *pers արմատից ծագող փորձ բառի նախաձեւը պարզ չէ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հերքիչ,
հերքութիւն,
հերքումն,
դիւրահերքելի
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. իսլ.
spark
«ոտքով հրել»
Էջ 469, սյունակ 1
ՀՐԱԺ-
(հրաժարել, հրաժեշտ բառերի մեջ)
«հրաժարում, հեռացում, բացասում, մահ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ միջին պարսկերեն hrazest
«մահվան դե»
Փոխառություն իրանական աղբյուրից։ հմմտ. թերեւս մ. պ. hrazest «մահվան դե»։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հրաժարել,
հրաժարումն,
անհրաժեշտ,
անհրաժեշտաբար,
անհրաժեշտորեն,
անհրաժեշտություն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
մ. պ.
hrazest
«մահվան դե»
Էջ 495, սյունակ 1
ՃՆՇԵԼ
«սեղմել, ճզմել»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *gen-
«սեղմել»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ճնշումն,
ճշնել,
ճնշութիւն
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 125
Էջ 509, սյունակ 1
ՄԱՆՉ
«տղա»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *men-
«փոքր, փոքրացնել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *mṇkio-)
Աճառեանը (ՀԱԲ 3, 256) համեմատում է լատ. mās «տղամարդ, տղա» բառի հետ, որը հնդեւրոպական այլ զուգահեռներ չունի։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
մանչուկ,
մանչ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
manāk
«մի քիչ»
մ. վ. գ.
manc
«պակասութիւն, կարիք»
լիտվ.
meñkas
«թոյլ, սուղ, քիչ, աննշան»
բոխս. B
mänk-
«ստոր լինել, ենթարկուել»
խեթ.
maninku-
«կարճ, մօտ»
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 138;
Աճառեան (ՀԱԲ) 256
Տե՛ս նաեւ
Էջ 511, սյունակ 1
ՄԱՌ(Ն)
««մշուշ, մեգ, մառախուղ» (հանդիպում է ի մառն մտանել, ի մառն դառնալ դարձվածքներում, որոնք զուգահեռ ունեն ի մայր մտանել, ի մայրն դառնալ դարձվածքներում)»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *mer-
«առկայծել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *mr-no-)
արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
մառնամուտ,
մառախուղ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
մայր
(*mr-io-)
հուն.
μορτός
«մթին, մթագույն»
հ. սլավ.
mryj
«մշուշոտ, մռայլ»
լիտվ.
merknotí
«մթնել»
Էջ 512, սյունակ 1
ՄԱՍ
III
(բբ)
«բողբոջած ու մաքրված գարի` գարեջուր պատրաստելու համար»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *mad-
«թաց. պարարտ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *mads-do- կամ *mad-do-)
եթէ *mad-do- -> մաստ
Իմաստով հեռու է իրանական ձեւերից, եւ դժվար է փոխառութիւն ենթադրել:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
պրսկ.
māst
«մածուն»
հ. վ. գերմ.
mast
«բտում, պարարտացում»
հ. հնդկ.
māda-
ավ.
maθa-
«հարբեցնող խմիչք»
հ. հնդկ.
mattá-
«հարբած, գրգռված»
լատ.
mattus
«հարբած»
հ. անգլ.
mōs
«շիլա, կերակուր»
Տե՛ս նաեւ
Էջ 513, սյունակ 1
ՄԱՏԱՂ
(-ոյ)
«մատաղ, մատղաշ մանուկ մատաղ հորթ, զոհ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *mad-
«թաց, խոնավ. կաթել. հյութեղ, պարարտ, բտած»
որտեղից նաեւ մածառակ, մաճար/ռ, այլեւ պ. maskah «թարմ յուղ», հ. վ. գ. Mast «գիրացում, բտում»: Աճառյանը (ՀԱԲ 3, 267), հենվելով սլավոնական զուգահեռների վրա (հ. սլ. mladŭ, ռուս. младший «երիտասարդ, մատաղ»), բխեցնում է *mel- «մանրել» արմատից՝ *-d- աճականով եւ դրափոխությամբ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
մատաղածին,
մատաղական,
մատաղամայր,
մատաղատուն,
մատաղել,
մատղաշ,
մատաղահաս,
մատաղատի
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
պ.
maskah
«թարմ յուղ»
հ. վ. գ.
Mast
«գիրացում, բտում»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 694;
Ջահ. ՀԼՊ 136;
Աճ. ՀԱԲ 267
Էջ 513, սյունակ 1
ՄԱՏԵԱՆ
III
(-ի, -ից)
«մագաղաթ, թուղթ. գիրք, գրվածք. արձանագրություն. գրքի գլուխ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական *mātyān
հմմտ. մ. պ. mātikān, mātyān: Բեյլին (DKS 329) բերում է զրաղ. պհլ. mātiyān (m’t’n) զուգահեռը:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
մատենագետ,
մատենագիր,
մատենայած,
մատենապատում,
մատենադարան,
մատնարկ,
հոգեմատեան,
մատենագիտություն,
մատենախոս,
մատենախոսություն
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 269;
Բեյլի (DKS) 329
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։