Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 347, սյունակ 1
ԽՈՒԼ
(-ի, -ից)
«խուլ, չլսող, լուռ, անխոս»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *s(k)h(e)l-
«թեքել, ծռել, հենել, ծուռ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *khōl-)
«թեքել, ծռել, հենել, ծուռ» արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խլանալ,
խլխլել,
խլութիւն,
խուլակոյր,
անխուլ,
անխլանալ,
անխլաբար,
զանխուլ,
զանխլանալ,
զանխլաբար
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
խեղ, շեղ, շիլ
հուն.
σκολιος
«ծուռ, անարդար, խորամանկ»
հուն.
κυλλος
«կաղ»
գ.
scheel
«շիլ»
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 148
Էջ 348, սյունակ 1
ԽՈՒՄԲ
-ի, -ից
«հավաք, բազմություն, խումբ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *keu-p-
«կոյտ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *khu-m-p-)
*keu- «ծռել, թեքել» հիմքից
Ձեւով աւելի մօտ են նոյն արմատից կազմուած *kumb(h)-ից ծագող ձեւերը, բայց դրանք ունեն «աման» իմաստը: Կասկածելի է նաեւ *kem- «սեղմել» արմատից ծագելու վարկածը:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խմբել,
աշխարհախումբ,
համախումբ,
միախումբ,
ամենախումբ,
աղբախումբ,
տանախումբ,
մեծախումբ,
բազմախումբ,
երամախմբել,
խմբանկար,
խմբապետ,
խմբագրութիւն,
խմբագրական,
խմբագրատուն,
խմբագրապետ,
խմբագրել,
խմբերգ,
արձանախումբ,
զօրախումբ,
նաւախումբ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
մ. իռլ.
cuan
«բազմութիւն, կոյտ»
<*koup-nā-
լիտվ.
kaũras
«կոյտ»
հուն.
κωμος
«բազմութիւն»
Էջ 351, սյունակ 1
ԽՌՇՏԱՄՆ
«փափուկ, կակուղ (ոսկորի մասին)»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)ker-
«կնճռոտվել, կուչ գալ»
*k > *kh անցմամբ
Կասկածելի են ինչպես հնդեւրոպական *(s)ker- «կնճռոտվել, կուչ գալ» արմատի *k > *kh անցումով, այնպես էլ կոճիկ եւ կրճտալ բառերի հետ կապելու փորձերը (անբացատրելի է մնում -ամն-ը):
Էջ 358, սյունակ 1
ԾԱՂԻԿ
(-ան, -ոյ, -ի, -աց)
«ծաղիկ, ծաղիկ, ծաղկախտ, գինու մաք»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *g'el-
«պայծառ, զվարթ շողալ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *g'ol- (+ -իկ))
արմատից. հմմտ. հուն. γελάω «ծիծաղել»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ծաղկել,
ծաղկաբեր,
ծաղկաբուխ,
ծաղկալից,
ծաղկաձեւ,
ծաղկաքաղ,
ծաղկեայ,
ծաղկոց,
ծաղկուտ,
անծաղիկ,
խնկածաղիկ,
ծաղկաբոյր,
ծաղկադարման,
ծաղկազարդ,
ծաղկահասակ,
ծաղկահար,
ծաղկակաղամբ,
ծաղկաման,
ծաղկանման,
ծաղկենկար,
ծաղկեփունջ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
γελάω
«ծիծաղել»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 366;
Ջահ. ՀԼՊ 125
Տե՛ս նաեւ
Էջ 359, սյունակ 1
ԾԱՆԾ
-ոյ
«ցորենի կճեպ, խոզոջ»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
փոխատու լեզու՝ վրաց. jenĵa
«ծեծել»
փոխատու լեզու՝ վրաց. enĵi
«խոձոջ»
Թերեւս ծեծ բառի ռնգայինով եւ այլ ձայնաւորմամբ ձեւն է, բայց հնդեւրոպական ծագման վարկածը խիստ կասկածելի է: Բաւարար չափով համոզիչ չէ նաեւ կովկասեան (վրացական) ծագման վարկածը՝ jenĵa «ծեծել», enĵi «խոձոջ»:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ծնծոց
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 451
Էջ 369, սյունակ 1
ԾՊՏԵԼ
«ծպտել, հագուստափոխել, կերպանափոխել, խուսափել, հալածել, ծածկել, թաքցնել, տարածել»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ ակկադ. sibtu
«մի զգեստ»
փոխատու լեզու՝ ակկադ. subātu(m)
«կտոր, զգեստ, հագուստ»
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 472
Էջ 377, սյունակ 1
ԿԱՂՏԻ
«մի ուտելիք»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
կասկածելի է կազտի ընթերցումը եւ կապումը բրբ. կզտի «քամած լոռ, ժաժիկ, խիժ» բառի հետ:
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 496
Էջ 380, սյունակ 1
ԿԱՅԾ
(-ի, -ից)
«կայծ, խարույկ, կարկեհան, նռնաքար»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
հ.-ե. արմատ՝ *gʷhēi-
(անմիջական նախաձեւ՝ *gʷēidi-)
*-d ածականով
Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 506) հնարավոր է համարում բխեցնել հնդեւրոպական *gʷhēi- արմատի *gʷēi- հնարավոր տարբերակից` *-d ածականով (gʷēidi- > կայծ)։ Կասկածելի է նաեւ համեմատությունը *skāi-(d)- «լուսավոր» արմատից ծագող խայտ արմատի հետ` կ/խ հերթագայությամբ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կայծակն,
կայծակել,
կայծքար,
կայծի,
կայծոռիկ,
կայծակ,
առկայծել,
եռանդնակայծակ,
կիծուկ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լիտվ.
gaidrùs
հուն.
φαιδρός
«պայծառ, լուսավոր, զվարթ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 506
Տե՛ս նաեւ
Էջ 387, սյունակ 1
ԿԱՍԵԼ
(-իլ)
«հետ կանգնել, դադարել»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
հ.-ե. արմատ՝ *kak-
փոխատու լեզու՝ իրանական *kas
«փոքրացնել, նվազեցնել»
Կասկածելի են համարում Հյուբշմանը (AG 12) եւ Աճառյանը (ՀԱԲ 531-532). սակայն հմմտ. ավելի նոր` Bailey, DKS 57:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կասեցուցիչ,
կասումն,
անկասելի
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ավ.
kasu
«փոքր, չնչին»
պ.
kastan
«փոքրացնել, նվազեցնել, պակասեցնել»
Մատենագիտություն
AG 12;
ՀԱԲ 531-532;
Bailey, DKS 57
Տե՛ս նաեւ
Էջ 387, սյունակ 1
ԿԱՍԿ
I
«(մաքրված) գարի, գարու կորկոտ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական
փոխատու լեզու՝ պ. kask
իրանական աղբյուրից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կասկաջուր
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
պ.
kask
Մատենագիտություն
H. AG 515;
Աճ. ՀԱԲ 533
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։