Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 310 բառահոդված (էջ 10/31)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 247, սյունակ 1 Էջ 247
ԸՄԲՈՇԽՈՐԵԼ «լիովին վայելել, ըմբոշխնել»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական բոշխնել
ունի նոյն կազմութիւնը, ինչ ըմբոշխնել-ը, որ կազմուած է ընդ- նախածանցով իրանական ծագման հիմքով բոշխնել բայից եւ, թերեւս, հայ. -որ- ածանցով. բոշխնել-ի -ն-ն, որ ներկայացնում է իրան. na-ն, կարող էր այստեղ բացակայել:
Տե՛ս նաեւ
Էջ 250, սյունակ 1 Էջ 250
ԸՌԶԱԿ «ապրանք, կայք, ունեցվածք, ուտեստ, պաշար»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ արաբ. arzāq «rizq-ի հգն. ձեւը»
rizq-ի հգն. ձեւը
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 133
Էջ 253, սյունակ 1 Էջ 253
ԹԱԹ (-ի, -ից) (բռբ. նաեւ բանթ, բանթ-) «ձեռքի կամ ոտքի առաջնամաս, կշեռքի նժար, պարսատիկի մեջք»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *tang- «շոշափել, ձեռք տալ, բռնել» (անմիջական նախաձեւ՝ *ta(n)g- (°), *te(n)g- (°)) արմատից (*tang-t > թաթ, *teng-t > թանթ)
Սակայն հնարավոր է որ լինի մանկական բառ, որի զուգահեռներն առկա են հնդեւրոպական եւ ոչ հնդեւրոպական լեզուներում։ հմմտ. հ.-ե. *tata-, *teta-
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թաթահատ, թաթահերձ, թաթավան, թաթուլ, թաթոտ, բանթուլ, բանթախ, բանթուխ, բանթոփիկ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
τεταγων
«բռնող»
լատ.
tangō (tactum)
«շոշափել, դիպչել, բռնել»
հ. անգլ.
daccian
«թեթեւ շոշափել»
իտլ.
tais
«փափուկ, խոնավ, մեղմ»
Էջ 254, սյունակ 1 Էջ 254
ԹԱԼՈՒԹԱՅ «միջերկրածովյան փոքր միակայմ նավ» (բբ)
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ արաբ. tarata
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 140
Էջ 262, սյունակ 1 Էջ 262
ԹԱՓԱՐ (թափոր) «հանդիսավոր երթ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
թափ արմատից կազմված։ Իմաստի համար հմմտ. թափառել (թափ-ից), ռուս. табор «քայլել» (տե՛ս թափ): Սակայն հմմտ. ռուս. ступеть, լեհ. tabor, որոնք համարվում են թյուրքական փոխառություն (՞)։
Մատենագիտություն
Ջահ. None
Տե՛ս նաեւ
Էջ 265, սյունակ 1 Էջ 265
ԹԵՔԵԼ «կոկել, կռել, կրթել, (ուշ) թեթել, ծռել»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *tek- «հյուսել»
արմատից, որի համար վերականգնւում է «հիւսել» իմաստը, մինչդեռ մերձաւոր *tek՛-p արմատը, որի համար վերականգնւող իմաստը հայերենին աւելի մօտ է, ունի *-k՛-ով նախաձեւ, որ չէր կարող տալ թեկ-. հայերենի համար ենթադրելի է *tek- նախաձեւ` *tek՛-p-ին մօտ իմաստով
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թեքմթեքել, թեթակայ, թեքութիւն, թեքում, դիւրաթեք
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 178-179; Pok. IEW 1058
Էջ 271, սյունակ 1 Էջ 271
ԹՈՊԵԼ «ծեծել»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *steb(h)p- «սյուն, նեցուկ, նեցուկ դնել, ամրացնել, ոտք դնել» (անմիջական նախաձեւ՝ *tob-)
արմատից: սակայն օրինակներ է բերում նաեւ *steu- «հրել, խփել» արմատի ձեւերից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թոպիւն, թոպամահ, թոպող, ընդունայնաթոպ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
στοβέω, στοβάζω
«նախատել»
հուն.
στειμβω
«տրորել»
հ. իռլ.
stappa
«հրել, տրորել, փշրել»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 197
Էջ 273, սյունակ 1 Էջ 273
ԹՈՒԹԱԿ (դուղաք) «թութակ (թռչուն), պապկա»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ պ. tōtak (tūtī)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թութակաբան, թութակաբար, թութակային, թութականման, թութակօրէն
Մատենագիտություն
H. AG 264; Աճ. ՀԱԲ 203
Էջ 279, սյունակ 1 Էջ 279
ԺԱՄԱՆԱԿ (-ի, -աց) «ժամանակ»
Ստուգաբանություն ()
Բաղադրություններ՝ ժամանակագիր, ժամանակակից, ժամանակաչափ, ժամանակեան, ժամանակել, առժամանակեայ, բազմաժամանակեայ, երկայնժամանակեան, նոր՝ ժամանակամիջոց, ժամանակատրապէս, համաժամանակեայ, տարաժամանակեայ եւ այլն
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ժամանակագիր, ժամանակակից, ժամանակաչափ, ժամանակեան, ժամանակել, առժամանակեայ, բազմաժամանակեայ, երկայնժամանակեան, ժամանակամիջոց, ժամանակատրապէս, համաժամանակեայ, տարաժամանակեայ
Էջ 286, սյունակ 1 Էջ 286
ԻՇՂԱՐ «գորշուկ, փորսուղ (կենդանի)»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Հեղինակային նորաբանութիւն (Նորայր Բիւզանդացի)