Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 276 բառահոդված (էջ 10/28)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 258, սյունակ 1 Էջ 258
ԹԱՆՁ (-ի, -ից) «փորհարինք»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
թանալ բայի արմատից՝ -ձ աճականով (ըստ Աճառյանի)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թանձել, թանձակալ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 153
Էջ 259, սյունակ 1 Էջ 259
ԹԱՐԱԽ (-ոյ, -ի, -աց) «թարախ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *tor-o- «անմաքուր հեղուկ, աղբ, ապականել» (անմիջական նախաձեւ՝ *s-ter-) -ախ ածանցով
Աճառեանը (ՀԱԲ 2, 158) դնում է կասկածելիների շարքում։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թարախիլ, թարախալից, թարախածոր, թարախածոծ, թարախակալել, թարախակալում, թարախահոտ, թարախային
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
աւ.
star
«կեղտոտուել»
նորվ.
stor
«փտում, նեխում»
հայ.
թրիք
Մատենագիտություն
Pok. IEW 1031; Աճ. ՀԱԲ 158
Էջ 263, սյունակ 1 Էջ 263
ԹԵԼ II «գործ, պաշտոն»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թելակալ
Էջ 263, սյունակ 1 Էջ 263
ԹԵՄ (թէմ), թիմի, թիմով, թեմաւք «եպիսկոպոսական տարածք, երկիր»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. θεμα
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թեմաբերդ, թեմակալ, թեմական, թեմականաւարտ, թեմականացի
Մատենագիտություն
H. AG 350; Աճ. ՀԱԲ 172
Էջ 265, սյունակ 1 Էջ 265
ԹԵՓ (-ոյ) «թեփ, բարակ կեղեւ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)teb(h)/p(h)- «սյուն, բուն, թուփ, խուրձ, փունջ, ոտք դնել» (անմիջական նախաձեւ՝ *tephu-)
բխեցումը հնդեւրոպական *(s)teb(h)/p(h)- «սյուն, բուն, թուփ, խուրձ, փունջ, ոտք դնել» արմատից` *tephu > թեփ. Այս ստուգաբանութեամբ թափ եւ թեփ արմատները ստուգաբանօրեն կապուած են, բայց իմաստով հեռու
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թեփուկ, թեփոտ, թեփոտել, թեփակեր, թեփակալել, թեփահանել, թեփամորթ, թեփոտում
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. ֆրիգ.
stapul
«ատամնածայր»
հ. հնդկ.
stabd/a
«ամուր, պինդ»
հ. իսլ.
stapi
«բարձր սեպաժայռ»
հ. վ. գ.
stambal
«կտոր, բեկոր»
Էջ 268, սյունակ 1 Էջ 268
ԹՄԲԻ II «լորենի»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *temp- «ձգել, լարել» (անմիջական նախաձեւ՝ *tempiiā)
(*tempiiā > թմբի)։
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
բամբ
«բամբ, սրունքի փափկամաս»
լատ.
antemna
«առագաստափայտ, առագաստակալ»
հ. իսլ.
pambr
«ուռած, հաստ»
Էջ 269, սյունակ 1 Էջ 269
ԹՆՁԿԱԼ (թնծկալ) «վնգստալ, կաղկանձել»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)ten «բնաձայնական»
Եթե բնաձայնական նոր կազմություն չէ, ապա թերեւս կապված է հնդեւրոպական *(s)ten բնաձայնական արմատի հետ, որտեղից` հայ. թնալ, թն(կ)թն(կ)ալ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թնծկթալ, թնծկտոց
Տե՛ս նաեւ
Էջ 276, սյունակ 1 Էջ 276
ԹՈՒՔ -ոյ «թուք»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *sp(h)-iēu- / *(s)t(h)iē-u- «թքել» (անմիջական նախաձեւ՝ *thu-ko-)
բնաձայնական արմատից. կարող է լինել անփոփոխ բնաձայնական կազմություն:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թքել (թքնուլ), թքթքել, թքակոծ, թքալից, թուքընկալ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հնդկ.
thūt-kāra
«բարձրաձայն թքելը»
հուն.
πτύω
«թքել»
Էջ 279, սյունակ 1 Էջ 279
ԺԱՄ (-ու, մյուս հոլովները՝ -ի, -աց) «մեկ ժամ, եկեղեցական ժամասացություն, եկեղեցի, ժամանակ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական žamān
Առանձնացված է իրանական žamān ձեւից՝ -ān եւ հայ. -ան ածանցների բաղարկմամբ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ժամաբաշխ, ժամադէտ, ժամադիր, ժամադրել, ժամակալ, ժամալար, ժամապահ, ժամակոչ, ժամագիրք, ժամակարգութիւն, ժամատուն, ժամատեղի, յայնժամ, ցայնժամ, յորժամ, առժամայն, նոյնժամայն, գիշերաժամ, տարաժամ, դատարկաժամ, բարեժամ, ապաժամեան, ժամանց, ժամագործ, ժամացոյց, ժամասացութիւն, ժամասէր, ժամասիրութիւն
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 223
Տե՛ս նաեւ
Էջ 281, սյունակ 1 Էջ 281
Ժ(Ը)ԺԱՆ «խոխով, կալչան»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ պ. žažān «ուղտափուշ (հոգնակի)»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 229