Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 363, սյունակ 1
ԾԻՐԱՆ
«մի ծառայատուղ՝ ծիրան»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *g'er-
«հասունանալ, ծերանալ»
*-no ածանցով
փոխատու լեզու՝ ասոր. hazzura armənājā
«հայկական խնձոր՝ ծիրան»
փոխատու լեզու՝ լատ. armeniaca
«ծիրանի գիտական անվանումը»
Ծիրանի անունը կապված է հասունանալու գաղափարի հետ, այն համարվել է վաղահաս պտուղ (հմմտ. լատ. praecogum «վաղահաս» > հուն. πραικοκιον > արաբ. (al-)birqūq (barqūq) > իսպ. albaricoque, պորտուգ. albricoque, կատալան. a(l)bercoc, որտեղից՝ ծիրանի եւրոպական անվանումները (ֆրանս. abricot, անգլ. abrecock, ավելի ուշ, ֆրանս. ազդեցությամբ՝ apricot): Հնդեւրոպական *g'er- արմատի ածանցյալն է *-no ածանցով «հատիկ, միջուկ, կորիզ» իմաստով մի նախաձեւ, որից ծագում են լատ. granum «հատիկ», ն. գ. korn «արմատ», kern «մի- ջուկ», ռուս. зерно «հատիկ, հացահատիկ, սերմ» բառերը։ Ծիրանի բուն հայրենիքը Չինաստանն է, բայց հնում այդպիսին է կարծվել Հայաստանը, որի Արմենիա անվան հետ կապված է ծիրանի գիտական armeniaca անվանումը՝ որպես հայկական պտուղ (տե՛ս The Merriam-Webster book of word histories, 1976, 9-10)։ Հմմտ. նաեւ. ակկադ. armannu(m) (armanû) «(ծիրան(ի)»:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ծիրանի,
ծիրանակիր,
ծիրանեկիր,
ծիրանածին,
ծիրանաներկ,
ծիրանավաճառ,
ծիրանանալ,
ծիրանաւոր,
ծիրանախառն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
praecogum
«վաղահաս»
իսպ.
albaricoque
ֆրանս.
abricot
լատ.
granum
«հատիկ»
ն. գ.
korn
«արմատ»
Տե՛ս նաեւ
Էջ 364, սյունակ 1
ԾԼՈՒԿ
«ծառա (°)»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Էջ 365, սյունակ 1
Էջ 368, սյունակ 1
ԾՈՒՌ
(-ոյ)
«ծուռ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *g'ers-
«պտտել, ծռել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *g'orsos-)
որտեղից նաեւ ծուռ, ծառայ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ծռել,
ծռութիւն,
ծռութիք,
ծռավիզ,
ծուռումուռ,
ծամածուռ,
ծամածռել,
ծեքածուռ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
γέρρον
«հյուսված վահան»
մ. վ. գ.
kerren
«շուռ տալ, դարձնել»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 392;
H. AG 457;
Աճ. ՀԱԲ 474
Էջ 368, սյունակ 1
ԾՊԵՂ
(բրբ. ծիպղ «ցանկապատ», ծիպլի «ճիպոտ»)
«տանիքի գերանահենք»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ վրաց. ckep-la
«ճիպոտ»
փոխատու լեզու՝ վրաց. cipeli
«հաճարի»
Կապ չունի հնդեւրոպական *g'ebh- «ճյուղ, փայտի կտոր» արմատի, այլ՝ ծ/թ հերթագայությամբ, *steb(h)- «սյուն, բուն, ծառի բուն» կամ *steib(h)- «ձող, կարծր» արմատներից մեկի հետ։
Էջ 376, սյունակ 1
ԿԱՂԱՄԱՍ(Ի)
(կաղամադի, կաղամահի)
«բարդի դողդոջուն»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ ուրարտերեն
Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 492) համարում է փոխառություն ուրարտերենից (խալդերենից), բայց հմմտ. թրակ. (էդոնների ցեղում) kalamín-dar «սոսի, չինարի» (dar «ծառ»):
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 492
Էջ 376, սյունակ 1
ԿԱՂՆ
-ոյ
«պնդուկ, տկողին, կաղին, կաղնու պտուղ, խոզակաղին, կաղնի (ծառ)»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խոզակաղին,
կաղնատունկ,
կաղնապտուղ,
կաղնահար,
կաղնահատուն,
կաղնի
Էջ 377, սյունակ 1
ԿԱՂԻՆՁ
«ճարպածառ»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Կապ ունի՞ արդյոք կաղանչանն բուսանվան հետ։
Էջ 380, սյունակ 1
ԿԱՅԾ
(-ի, -ից)
«կայծ, խարույկ, կարկեհան, նռնաքար»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
հ.-ե. արմատ՝ *gʷhēi-
(անմիջական նախաձեւ՝ *gʷēidi-)
*-d ածականով
Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 506) հնարավոր է համարում բխեցնել հնդեւրոպական *gʷhēi- արմատի *gʷēi- հնարավոր տարբերակից` *-d ածականով (gʷēidi- > կայծ)։ Կասկածելի է նաեւ համեմատությունը *skāi-(d)- «լուսավոր» արմատից ծագող խայտ արմատի հետ` կ/խ հերթագայությամբ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կայծակն,
կայծակել,
կայծքար,
կայծի,
կայծոռիկ,
կայծակ,
առկայծել,
եռանդնակայծակ,
կիծուկ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լիտվ.
gaidrùs
հուն.
φαιδρός
«պայծառ, լուսավոր, զվարթ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 506
Տե՛ս նաեւ
Էջ 381, սյունակ 1
ԿԱՆԱՓՆԻՏՈՎ
«պարսկական մի ծառ (խնձորանման պտղով)»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։