Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 761 բառահոդված (էջ 10/77)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 95, սյունակ 1 Էջ 95
ԱՐՋՆ «սեւ. մութ, մթին»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրան. *arj «մութ, մթին»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արջնագոյն, արջնաբոլոր, արջնագուս, արջնազգեստ, արջնաթոյր, արջնայեցող, արջնատես, արջնատեսակ, արջնազգեցեալ, արջնդեղ
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 609
Էջ 98, սյունակ 1 Էջ 98
ԱՒԱԳ (-ի, -աց) «ավելի մեծ (տարիքով, դիրքով եւ այլն՝ ի հակադրություն փոքրի, կրտսերի)»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Ենթաշերտային բա՞ռ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աւագագոյն, աւագախումբ, աւագամեծար, աւագանալ, աւագանի, աւագափող, աւագորեար, աւագութիւն, անաւագ, գեղջաւագ, հեծելաւագ, հարիւրաւագ, հազարաւագ
Էջ 98, սյունակ 1 Էջ 98
ԱՒԱԶ (-ոյ, ուշ՝ -աւ) (աւազ, հող, փոշի) «ավազ, հող, փոշի»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *bhes- «տրորել, մանրացնել» (անմիջական նախաձեւ՝ *sabh-) +-ա՞զ
փոխատու լեզու՝ մ. պ. āvač
արմատի՞ց Փոխառութիւն իրանական աղբյուրից. հմմտ. մ. պ. āvač
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աւազածիր, աւաշական, աւազակապ, աւաշել, աւազեղէն, աւաջել, աւազին, դիւրաւաշ, աւազուտ, աւազել, աւազահիմն, ընդաւազել, նաւազել, աւազաքար, աւազաման, աւազային, աւազախառն, շաքարաւազ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
sabulum
մ. պ.
āvač
հուն.
ψάμμος
հուն.
ψάμαθος
գերմ.
sand
«ավազ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 355
Էջ 100, սյունակ 1 Էջ 100
ԱՒԳՈՒՏ (-ի, -ից) «շահ, վաստակ, պիտանութիւն, պիտանի, շատ, առատ, բավականաչափ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ պրթ. abigūt
իրանական աղբիւրից։ Ավելի քիչ հաւանական է բառի բնիկ հնդեւրոպական ծագումը *au-u-ից՝ *au- «լավ վերաբերվել, սիրել, տրամադրված լինել»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աւգտել, աւգտակար, աւգտածարաւ, աւգտակարիլ, աւգտակարապէս, անաւգուտ, անաւգտակար, կենցաղաւգուտ, հասարակաւգուտ
Մատենագիտություն
Benveniste, REA 4; Աճ. ՀԱԲ 607
Էջ 102, սյունակ 1 Էջ 102
ԱՒԼԱԽՍ (Աւլախս) «՞»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ ասորական
իգական հատուկ անուն, որ պիտի հանվի հայ բառերի թվից. հանդիպում է «Ասէ (ասորի երեցն) ի կինն իւր. Աւլախս, վասն աստուծոյ վառեա՛ մոմ եւ եկ» նախադասության մեջ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 611
Էջ 103, սյունակ 1 Էջ 103
ԱՒՏԱՐ -ի, -աց «օտար, ապարդիւն»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրան. *awtar
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աւտարագոյն, աւտարազգի, աւտարանալ, աւտարախառն, աւտարակերպ, աւտարաձայն, աւտարամիտ, աւտարասէր, աւտարոտի, օտարահպատակ, օտարերկրացի, օտարամոլ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
աւ.
aiwitara
Մատենագիտություն
H. AG 112; Աճ. ՀԱԲ 615
Էջ 109, սյունակ 1 Էջ 109
ԲԱԲԱՆ (բանան) «ռազմական քարընկեց գործիք»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
Համարւում է թյուրք-թաթարական աղբիւրից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բա(ն)բանաքար, բանբանախաղաց
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 372
Էջ 109, սյունակ 1 Էջ 109
ԲԱԳ I «բաժին»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ ավ. baga «բաժին»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բագորդ, բագել, բազամիտ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ. (<իրան.)
բաժ
հայ.
բաժին
հայ.
բաժանել
Մատենագիտություն
H. AG 113; Աճ. ՀԱԲ 373
Էջ 110, սյունակ 1 Էջ 110
ԲԱԳԻՆ (-ի, -աց, ուշ՝ -ից, -ոյ, -եաց) «մեհյան, տաճար, զոհասեղան, եկեղեցու խորան, սեղան»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական bagin (?)
հմմտ. բագ- «աստուած» (< իրան.):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բագնասեր, բագնապետ, բագնագիտութիւն, բագնաձեւ, բագնայարկ, յարաբագին
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 373
Տե՛ս նաեւ
Էջ 110, սյունակ 1 Էջ 110
ԲԱԴ (բատ, պատ) «ջրային մի թռչուն՝ բադ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական *bad
Բառը լայնօրէն տարածուած է հայերենին տեղով մերձաւոր եւ հեռաւոր զանազան լեզուներում՝ «բադ» կամ «սագ» նշանակութեամբ եւ գերազանցապէս խուլ երկրորդ, երբեմն էլ առաջին բաղաձայնով՝ bat, pat եւ այլն։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բադիճուտ, բադակնոց, բադակտուց
Մատենագիտություն
H. AG 114; Աճ. ՀԱԲ 374