Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 2100 բառահոդված (էջ 10/210)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 47, սյունակ 1 Էջ 47
ԱՄՊ (ամբ), -ո «ամպ, սպունգ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *nebh- «ամպ» (անմիջական նախաձեւ՝ *nbhó-, *mbhó-)
«ամպ» արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ամպախաղաց, ամպագույն, ամպածին, ամպաշող, ամպացեալ, ամպաշուր
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդ.
nábhas
«ամպ, երկինք, մթնոլորտ»
հ. բ. գ.
nebul
գ.
Nebel
«մշուշ»
հ. իռլ.
nem
կիմր.
nef
«երկինք»
պրս.
nam
«խոնավ»
Մատենագիտություն
H. AG 417; Աճ. ՀԱԲ 162
Էջ 47, սյունակ 1 Էջ 47
ԱՄՊՐՈՊ (անպրոպ), -ի, -աց «փոքրիկ, կայծակ ու որոտ, հուզմունք, խռովություն»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *nebh- «ամպ» (անմիջական նախաձեւ՝ *mbh-ro-) *bh > բ անցմամբ եւ բ-ի հետագա խլացմամբ ռնգայինից հետո՝ -պ աճականի հավելմամբ
*bh > բ անցմամբ եւ բ-ի հետագա խլացմամբ ռնգայինից հետո՝ *embh- արմատից՝ -պ աճականի հավելմամբ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ամպրոպային
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդ.
abhrá
«ամպ»
լատ.
imber
«անձրեւ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 163
Տե՛ս նաեւ
Էջ 48, սյունակ 1 Էջ 48
ԱՅԳ (-ու, -ոյ) «առաւօտ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ai- «այրել, լուսաւորել» (անմիջական նախաձեւ՝ *ai-ō- կամ *ai-gh-) տարբեր աճականներով
տարբեր աճականներով: Ավելի քիչ հաւանական է կապը *aus- «լուսաւորել» արմատի հետ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գայգ, գայգապաշտաւն, գայգացնոր, գայգութիւն, այգալաց, այգոգ-ք, այգաստեղ, այգանամ, այգենամ, այգուց, այգանող, այգորեմ, այգետրեմ, յայգորեմ, ազետրեմ, այգաբաց, այգամուտ, այգանվագ, գայգալոյս, գայգահավ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ավ.
*ayarə
«օր»
գոթ.
air
«վաղ»
հուն.
αἴνω
«այրել»
հուն.
αἴθων
«բոցավառ, փայլուն, շողշողուն»
Էջ 48, սյունակ 1 Էջ 48
ԱՅԳԻ (-եաց) «խաղողի այգի, ուշ` ընդհանրապես այգի, խաղողի որթ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ei- «կարմրավուն» (անմիջական նախաձեւ՝ *oiui-iā-)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
այգեգործ, այգեստան, այգեկութ, այգաւէտ, այգածաղիկ, այգորդ, այգեպան, այգետեր
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
οἴη
«ասորենի, անձնի»
լատ.
ūva
«խաղողի ողկոյզ, խաղող»
հ. վ. գ.
īwa
«դեղձի, կարմրածառ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 166; Pok. 297
Էջ 48, սյունակ 1 Էջ 48
ԱՅԼ (-ոյ, տր. -ում) «ուրիշ, այլ, մի այլ, բայց, հապա, արդ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *al- «այլ, ուրիշ» (անմիջական նախաձեւ՝ *alio-)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
այլազգ, այլազգի, այլակերպ, այլաբարբառ, այլագոյն, այլալեզու, այլայլ, այլայլութիւն, այլանդակ, այլուստ, յայլուր, յայլակարծուց, այլաբերաբար, այլակ, այլակաբանել, այլակութիւն, այլայլակ, անայլայլակ, այլաբանական, այլաբանօրէն, այլադաւան, այլասերերել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
άλλος
լատ.
alius
հ. իռլ.
aile
գոթ.
aljis
Մատենագիտություն
H. AG 417; Աճ. ՀԱԲ 168
Էջ 49, սյունակ 1 Էջ 49
ԱՅՆ II «այն, նա»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *oni- «ցուցական արմատ»
այ-ի համար նշում են նաեւ հ.-ե. *āi- ցուցականը կամ -ati «մասնիկը»։
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լիտվ.
añs, anàs
«այն»
ռուս.
он, оно
«նա»
խեթ.
anne-
«այն»
Տե՛ս նաեւ
Էջ 49, սյունակ 1 Էջ 49
ԱՅՍ I «այս, սա»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *k'o «այս» դերանվանական հիմք
Կազմված է -ս ցուցական տարրով, որ առկա է նաեւ սա-ի եւ -ս հոդի մէջ եւ ծագում է հնդեւրոպական *k'o «այս» դերանվանական հիմքից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
այսինքն, այսուհետեւ, յայսմհետեւ, այսպէս, յայսկոյս, այսչափ, այսպիսի, այսօր (այսաւր), այսր, այսրէն, ցայսօր, այսանակ, այսբար, այսգոյն, այսգունակ, այսկերպ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
ce
«դեսը»
լիտվ.
szis
«սա»
ռուս.
сей
«այս»
Մատենագիտություն
H. AG 487; Աճ. ՀԱԲ 174; Pok. IEW 609-610
Էջ 49, սյունակ 1 Էջ 49
ԱՅՍ II «չար ոգի, դեւ, քամի, փչյուն»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ansu- «ոգի, չար ոգի» (անմիջական նախաձեւ՝ *ansiu- կամ *ansio-)
բնիկ հնդեւրոպական՝ *ansiu- կամ *ansio-` *ansu- «ոգի, չար ոգի» արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
այսահար, այսահարիմ, այսակիր, այսամուտ, այսոտ, այսահալածեմ, այսայարան
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
asura
«դեւ»
գերմ.
*ansuz
«աստուած»
Էջ 49, սյունակ 1 Էջ 49
ԱՅՏ «այտ, թուշ, ուռչելը»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *oid- «ուռչել»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
այտոյլ, այտումն, այտոյց, այտշիլ, այտուցումն, այտուցակար
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
οιδέω
«ուռչել»
Մատենագիտություն
H. AG 418; Աճ. ՀԱԲ 172
Էջ 49, սյունակ 1 Էջ 49
ԱՅՐ I (առն, արամբ, արք, արանց) «տղամարդ, արի, քաջ մարդ, այր, ամուսին, մարդ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *anr- (անմիջական նախաձեւ՝ *anrio-) ենթարկված *ario- «տեր» հիմքի ազդեցությանը
բուն նախաձեւը դժվար վերականգնելի է. ենթադրելի է տարահիմք եւ նույնիսկ տարարմատ կազմություն՝ թերեւս այր < *anrio- (ենթարկված *ario- «տեր» հիմքի ազդեցությանը), սեռ. առն < *anros-, տր. առն *anrai-/anri-:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
առնակին, առնակնութիւն, առնաբար, առնագէն, առնութիւն, առնի, այրասէր, այրասիրութիւն, այրուձի, այրընտիր, այրասիրտ, այրասպան, այրալքող, այրիկ, այրուկ, բազմայր, բազմայրութիւն, իշայր, սկեսրայր, արու, արուաբար, արուագէտ, արուական, արուանալ, ար(ւ)ութիւն, արի, արիաբար, արիական, արիանալ, անարի, վատարի, արական, արամբի, արանցի, արանք, արականք