Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 1597 բառահոդված (էջ 10/160)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 63, սյունակ 1 Էջ 63
ԱՆՓԱՅԻ «ամայի, անմարդաբնակ»
Ստուգաբանություն ()
փոխատու լեզու՝ պ. pāyi «ոտք, հետք»
կազմված է ան- ժխտականից՝ փայի < պ. pāyi «ոտք, հետք» բաղադրիչից։
Էջ 63, սյունակ 1 Էջ 63
ԱՆՓԻՌ(Ն) (ամփիռն, ափիռն) «խորհրդանշան, հաղթանշան»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
բայց բուն աղբյուրը չի հավաստված։
Էջ 63, սյունակ 1 Էջ 63
ԱՆՔՈՅԹ «հանգիստ, խաղաղ, հանդարտ, ապահով, թաքուն, ծածուկ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *kēe- «շարժ(վ)ել» (անմիջական նախաձեւ՝ *kōi-) եզակի է *kōi- > *քոյ անցումը
հ.-ե. արմատ՝ *han+*kōi- «հաճելիորեն հանգստանալ» (անմիջական նախաձեւ՝ *kōeio-) հնչյունական անցումը պարզ չէ
կան վերականգնման դժվարություններ։ Եթե ան-ը ժխտական է, ապա քոյթ-ը թերեւս կարելի է կապել *kēe- «շարժ(վ)ել» արմատի հետ (այս դեպքում էլ եզակի է *kōi- > *քոյ անցումը)։ Եթե ան-ը ժխտական չէ, ապա անքոյթ-ը ծագմամբ կարող է համապատասխանել հանգիստ-ին, որ գալիս է *han+*kōi- (*kōeio-) «հաճելիորեն հանգստանալ» արմատից. այս դեպքում էլ հնչյունական անցումը պարզ չէ։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
անքութանալ, անքոյթութիւն
Տե՛ս նաեւ
Էջ 64, սյունակ 1 Էջ 64
ԱՇԴԱՀԱԿ (աշտահակ) «մի ձուկ՝ վիշապաձուկ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ պ. aždahāk «aždahā»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 216
Էջ 64, սյունակ 1 Էջ 64
ԱՇԽԱՏ «հոգնութիւն, չարչարանք, աշխատանք»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական *axšāt
փոխատու լեզու՝ պրթ. axšād
փոխատու լեզու՝ մ. պ. (մանիք.) axšād
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աշխատել, աշխատութիւն, աշխատասէր, անաշխատ, բազմաշխատութիւն, դառնաշխատ, աշխատազուրկ, աշխատավարձ, աշխատաւոր, աշխատատրական, աշխատունակ, անաշխատունակ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 216; Ջահ. ՀԼՊ 514
Էջ 65, սյունակ 1 Էջ 65
ԱՇՏԻՊ «ձավար»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
փոխատու լեզու՝ արաբ. adfar-ad-dib «դկի եղունգ (խեցեմորթ)»
փոխատու լեզու՝ լատ. ador «մեկնություն»
Կեղծ բառ, որ ստացվել է արաբ. adfar-ad-dib «դկի եղունգ (խեցեմորթ)» անվան աթոր-աշտիպ տառադարձությունից եւ աթոր-ի լատ. ador մեկնությանից:
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 222
Էջ 65, սյունակ 1 Էջ 65
ԱՊԱ «հետո, վերջում»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ ավ. apa «հեռու, զատ»
փոխատու լեզու՝ հ. պ. apa «հեռու, զատ»
Քիչ հավանական է ենթադրել փոխառություն խեթերենից, որտեղ՝ appa «հետո, հետ, նորից»:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ապագայ, ապաժաման, ապաժամանութիւն, ապառնի, յապաղել, յապաղութիւն, անյապաղ, ապաթարգ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
խեթերեն
appa
«հետո, հետ, նորից»
Էջ 67, սյունակ 1 Էջ 67
ԱՊԱՐԱՀ (-ի, -ից) (ապարախս, ապահար, ապառահ) «դաշտան»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ մ. պ. ābrāh
բաղադրութիւններում՝ «կղկղանք, թերութիւն»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ապարահանոց, ապարահնութիւն, ապարահեղ, յապարահեղանց, ապահարել, ապահարութիւն
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 230
Էջ 68, սյունակ 1 Էջ 68
ԱՊԱՐԵԿ «պղնձե նվագարան»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Աճառյանը (ՀԱԲ 1, 231) հնարաւոր է համարում դիտել որպես ապարեկ բառի բացատրութիւնը՝ «զօս» («չոր») կարդալու փոխարեն «դոս» («մեծ թմբուկ») կարդալու արդիւնք
Էջ 68, սյունակ 1 Էջ 68
ԱՊԱՒԱՆԴԱԿ գրծ. -իւն «(վրանի) թոկ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական banda «կապ»
Մատենագիտություն
H. AG 105; Աճ. ՀԱԲ 232