Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 350, սյունակ 1
ԽՈՒՑ
(-ի)
«խուց, փոքր սենյակ, մենարան»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)keu-
«ծածկել, փաթաթել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *khusko (ըստ Օլտենիի՝ *khatio-))
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խցարգել,
խցատոր,
խցիկ,
խառնախուց
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
խոտ
հ. խլ.
skjōl
«ապաստան»
գոթ.
hūs
«տուն»
հ. անգլ.
hūs
«տուն»
հ. վ. գ.
hūs
«տուն»
շվեդ.
hydta
«խրճիթ»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 951;
ՀԱԲ 422-423
Էջ 354, սյունակ 1
ԽՐԱՑ
(-ից)
«կոշկաթել, բաճկոնի թել, բուղ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)ker-
«պտտել, ծռել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *khrokso- (°))
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խրացել,
խրացատեսակ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. սլավ.
so-kričiti
«ի մի ձգել»
ռուս.
крячить
«պտտել-ամրացնել»
նորվ.
herkja
«իրար կապել»
Մատենագիտություն
Ջհաուկյան, ՕԻԴՊԱՅ 121
Էջ 357, սյունակ 1
ԾԱԳ
(-ի, -աց)
(*ծայգ)
«ծայր (սկիզբ, վերջ)»
(բրբ. «ծլել»)
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *g'ogh-
«ցից, սյուն, ճյուղ, թուփ»
*ծայգ ձեւը, որից ծագում են բարբառային շատ ձեւեր, կարող է գալ *g'ēi- «ծլել» ձեւից (*g'əi-gh-՞):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ծագել,
ծագումն,
արեգակնածագ,
լուսածագ,
լուսածագիլ,
հանկարծածագ,
բոցածագումն,
երագածագ,
երկնածագ,
ինքնածագ,
կորածագ,
չորեքծագեան
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հնդեւր.
kag
«սեպ»
հ. վ. գ.
kegil
«ցից, սյուն, փայտե մեխ»
լիտվ.
žagaras
«ճյուղոտ»
լիտվ.
žagrė
«խոփ»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 354
Էջ 357, սյունակ 1
ԾԱԹԻՐԱՅ
«՞»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ ասորերեն
Ըստ ձեւի կարող է ծագել ասորերենից:
Էջ 362, սյունակ 1
ԾԻԾԱՌՆ
(-ռան)
(ծիծեռն, ծիծեառն)
«ծիծեռնակ, մի համաստեղություն»
(աստղագիտական)
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *g'ar-
«բնաձայնական»
(անմիջական նախաձեւ՝ *g'oíg'aron-)
կրկնավոր
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ծիծառնուկ,
ծիծեռնակ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ou.
zarin
«երգել»
ou.
zarun
«երգել»
հուն.
γῆρυς
«ձայն»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 456;
Pok. IEW 352
Էջ 363, սյունակ 1
ԾԻՏ
(-ի, -ից)
«ճնճղուկ»
Ստուգաբանություն (բնաձայն)
հ.-ե. արմատ՝ *g'ēi-
«երգել, կանչել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *g'īd-)
Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 458) վերագրում է կովկասյան ծագում՝ օրինակ բերելով չ-ով (č) սկսվող կովկասյան քարթվելական (վրաց.) čiti «թռչնակ, սոխակ», մեգր. čiti «թռչնակ, ճնճղուկ», ինգ. čit «ճնճղուկ, ծիտ» բառերը եւ նշելով, որ հայերեն բառը հանդիպում է միայն կովկասահայ բարբառներում, թեեւ վրաց բառարանագիր Չուբինաշվիլին վրաց. բառը փոխառություն է համարում հայերենից: Քիչ հավանական է բխեցնել հնդեւրոպական աղբյուրից՝ *g'ēi- «երգել, կանչել» արմատի համար ենթադրելով *g'īd-ով տարբերակ (*g'īd- > ծիտ):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ծտաբոյն,
ծտախաղող,
ծտապաշար,
ծտանուտ,
ծտենակ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լիտվ.
gaodys
«աքաղաղ»
լիտվ.
giedoti
«երգել»
Մատենագիտություն
Աճառյան (ՀԱԲ) 458
Էջ 364, սյունակ 1
ԾԻՐՏ
(ծիրտ, ծերտ)
(գրտել, գոդել)
«ծերտ, թռչնաղբ, ճանճաղբ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *sk'er-
«կղկղել, մարմնի կեղտ, կղկղանք»
(անմիջական նախաձեւ՝ *sk'er(d)-)
Կան բարբառային g-ով տարբերակներ (գրտել, գոդել), որոնք կարող են g-եռ(ն)-ի հետ միասին ծագել հնդեւրոպական *sk'er(d)- «կղկղել, մարմնի կեղտ, կղկղանք» արմատից, բայց ինչպիսի՞ն է սրանց հնչյունական հարաբերությունը ծիրտ-ի հետ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ծրտել
Էջ 364, սյունակ 1
ԾՃԳԵԼ
(ԲՀ)
«°»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
Թերեւս ծածկել բայի բարբառային ձեւը, որ տրված է ծղմճել բառի բացատրության մեջ՝ «... ծածկել, ծծգել» ձեւով:
Էջ 377, սյունակ 1
ԿԱՂՆՈՒՏ
«եզնարգել (թիթեռնածաղկավոր մի բույս)»
(բբ)
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
տըրված ըստ նմանության («կաղնու պես ամուր»)։ այս դեպքում պետք է հանել արմատական բառերի շարքից։
Էջ 380, սյունակ 1
ԿԱՅԹ
I
(-ի, -ից)
«ցատկոտում, ուրախության պար»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *gēi-
«երգել, կանչել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *gəi-ti-)
Քիչ հավանական է ծագումը հնդեւրոպական *gəi-ti-ից` *gēi- «երգել, կանչել» արմատից։ Ավելի հավանական է կապը` կ/խ հերթագայությամբ, խայտալ բայի հետ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կայթել,
կայթին,
կայթումն,
կայթոտ,
կայթանել
Տե՛ս նաեւ
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։