Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 402, սյունակ 1
ԿԶԱԿ
(-ի, -աց)
«կզակ, ներքին ծնոտ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *geu-
«ծռել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *gu-g(h)-)
*-ակ ածանցով
հ.-ե. զուգահեռները *g-ով են, թեեւ իրանական, բալթիական, սլաւոնական խմբերում *g(h)-ի եւ *g(')-ի արտացոլումները չեն տարբերւում, հայերենում էլ *-ugh- եւ *ugh- տալիս են -ուզ: Սակայն հնարաւոր է ամբողջական փոխառութիւն իրանական աղբիւրից (հնդեւրոպական *kug- *keu- «ծռել» արմատից), թեեւ այդպիսին չի հաւաստւած:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կզակահաց,
կզակակալ,
կզակային
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ն. վ. գ.
kugel
««գնդակ»»
գ.
kogal
««կլոր լեռնագագաթ»»
նորվ.
kjūka
««գունդ»»
խոլ.
kjūka
««մատնակոճ»»
լիտվ.
guga
««(փոքր) սապատ»»
ռուս.
гугля
««ելունդ»»
պ.
güzak
««ոտքի կոճ»»
լիտվ.
gùžus
լեհ.
guz
««ելունդ»»
Մատենագիտություն
ն. վ. գ. None
Էջ 406, սյունակ 1
ԿԻՐ
I
(-ոյ)
«կիր, սպիտակ խաղավարտ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ ակկադ. giru
փոխատու լեզու՝ արամ.
փոխատու լեզու՝ արաբ. gīr
Հ. Բեյլին (DKS 603) նշում է խոտա-սակ. cirāminai «կավե» զուգահեռը:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կրագործութիւն,
կրազուր,
կրակապ,
կրահամ,
կրաշաղախ,
կրաջուր,
կրախառն,
կրահող,
կրային
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 457;
Ջահ. ՀԼՊ 457
Էջ 408, սյունակ 1
ԿԼԱՓՆ
((բրբ. կլափ՝ կլափին անել, կլափին տալ), կլափել, կլամ)
«կզակ», «բերանը բացուխուփ անել», «բերանը բաց անել», «կոկորդի բերան»
(բրբ.)
Ստուգաբանություն (բնաձայն)
հ.-ե. արմատ՝ *gel-
«գնդ(վ)ել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *gleb(h)-)
Կարծես թե զուգահեռ ունի ն. գ. klaffen «բաց լինել» բայի մէջ, որ գալիս է հնդեւրոպական *gel- «գնդ(վ)ել» արմատի աճականով *gleb(h)- հիմքից (այս դէպքում կլամ ձեւը պիտի գար *gləm(bh)-ից), բայց հայերենում *g-ն *l-ից առաջ պիտի ընկնէր, եթէ չենթադրենք *gĕləm(bh) նախաձեւը:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ն. գ.
klaffen
«բաց լինել»
Էջ 417, սյունակ 1
ԿՈՂՈՎ
(կողոփ, կողոբ), -ոյ
«կողով, խմորագնդիկ, գնդիկ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *gel-
«գնդ(վ)ել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *golob(h)-)
ձեւից, որ ծագում է *gel- «գնդ(վ)ել» արմատից
բնիկ հնդեւրոպական՝ *golob(h)- *gelb(h)-, *glb(h)- «սեղմել» ձեւից, որ ծագում է *gel- «գնդ(վ)ել» արմատից։ Աճառեանը (ՀԱԲ 2, 623) բխեցնում է «ասորական անծանօթ մի բարբառից»՝ բերելով եբր. kəluw «պտղակողով», ասոր. kullāšā, արաբ. gilf «կողով» զուգահեռները։
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
globus
«գունդ, խումբ, հրոսախումբ»
հ. վ. գ.
klāftra
ն. գ.
klafter
«տարածուած ձեռքերի ընդգրկման չափ, սաժեն»
շվեյց.
chlupfel
«խուրձ»
լիտվ.
glėbti
«գրկել»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 623
Էջ 424, սյունակ 1
ԿՈՐԿՈՏ
«կորկոտ, թեփահանված եւ ծեծված ցորեն կամ գարի»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *gred-
«քերել, քերել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *gogrod-)
որ ներկայացվում է միայն ալբաներենով եւ գերմանականով (ալբանա-գերմանական զուգաբանություն)։ Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 650-651) նույնպիսի *grod- արմատ ենթադրում է *ghreu- «շփել, տրորել» արմատի *-d-ով աճած ձեւերի հիման վրա` ենթադրելով *gh-ի դիմաց *g- (բայց այս դեպքում դուրս են ընկնում գերմանական զուգահեռները եւ առանց *-d ածականի ձեւերը):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կորկոտապուր,
գարեկորկոտ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ալբ.
gerrusε
«քերոց»
հ. շվեդ.
kratta
«քերել, ճանկռել»
գ.
krutzen
«քերել, քերել»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 650-651
Էջ 427, սյունակ 1
ԿՈՒՊԱԿ
«բաստեոն, դեսպակ, գահավորակ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրան.
իրանական աղբյուրից, բայց բուն աղբյուրը չի հավաստված:
Էջ 437, սյունակ 1
Էջ 438, սյունակ 1
ՀԱԼ
(հալք, հալելոյ)
«հալք, հալելը»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *pl-
«լցնել, հոսել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *pol-, *pel-)
Բնիկ հնդեւրոպական՝ *pl- (*pol-, *pel-) «լցնել, հոսել» արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հալել,
հալոց,
հալածոց,
հալանք,
հալան,
հրահալելի,
հալած,
հրահալոց,
դիւրահալ,
դժուարահալ,
թերահալ,
երագահալ,
տհալ,
տհալութիւն
Տե՛ս նաեւ
Էջ 439, սյունակ 1
ՀԱՂ
I
«կից, միասին, հար»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *pel-n-
«կապել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *pol-na-)
«կապել» արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հաղորդ,
հաղորդակից,
հաղորդեմ (-իմ),
հաղորդակցութիւն,
դիւահաղորդ,
զուգահաղորդութիւն,
զուարճահաղորդ,
հաղորդութիւն,
հաղորդատուփ
Էջ 440, սյունակ 1
ՀԱՃԵԼՔ
«հարս ու փեսայի բազմելու տեղ, գահավորակ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ թրք. hačle
հարմարեցված հայ. -ելք ածանցին
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։