Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 128 բառահոդված (էջ 10/13)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 555, սյունակ 1 Էջ 555
ՅՈՐԴՈՐ «եռանդուն, պատրաստակամ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *er-, *or- «շարժել, հուզել, բարձրացնել» (անմիջական նախաձեւ՝ *ordh-) *-dh- աճականով եւ -որ ածանցով
բնիկ հնդեւրոպական` *ordh- ` *er-, *or- «շարժել, հուզել, բարձրացնել» արմատից` *-dh- աճականով եւ -որ ածանցով
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
յորդորել, յորդորակ, յորդորութիւն, յորդորումն, բազմայորդոր, կամայորդոր, մարտիրոսայորդոր, քբայորդոր
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
órothūno
«գրգռել, հուզել»
Տե՛ս նաեւ
Էջ 556, սյունակ 1 Էջ 556
ՅՈՒՌԹ ««բերրի, արգավանդ» (ԲՀ՝ ուրթ «լցված»)»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *er- «բարձրանալ»
պատկանում է հնդեւրոպական ծագման այն բառերի խմբին, որ ծագում են *er- «բարձրանալ» արմատից՝ յորդ, յորձ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
(յ)ուռթանալ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
ուռչ-իլ
հայ.
ուռճ-անալ
Տե՛ս նաեւ
Էջ 557, սյունակ 1 Էջ 557
ՅՈՒՐԱՆ (-ոյ) (յաւրան, յօրան, սխալմամբ՝ ցուրան) «ցորենի դեզ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *er- «բարձրացնել»
կապ ունենա հնդեւրոպական *er- «բարձրացնել» արմատի հետ, որից յառնել:
Տե՛ս նաեւ
Էջ 604, սյունակ 1 Էջ 604
ՈՍՏԻԿԱՆ (-ի, -աց) «թագավորական բարձր պաշտոնյա, արաբական կուսակալ, ոստիկան»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական
փոխատու լեզու՝ մ. պ. ōstīkān (ōstīgān) «հավատարիմ, վստահելի (անձ)»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 571
Էջ 606, սյունակ 1 Էջ 606
ՈՐԴԻ (-ւոյ, -ւոց, -եաց) «որդի, զաւակ, արու զաւակ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *per- «ծնել» (անմիջական նախաձեւ՝ *portuo-)
որից նաեւ որթ (հորթ): Պոկոռնին (Pok. IEW 1, 326) տալիս է *er- «բարձրացնել» արմատի տակ, որից նաեւ յորդոր
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
որդեակ, որդեգիր, որդեծնութիւն, որդեսէր, որդիասէր, որդիանալ, անորդի, կուսորդի, բոզորդի, եղբորորդի, հարճորդի, շնորդի, փոխորդի, փողորդի
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
prthuka-
«ձագ, հորթ, տղա»
հ. հուն.
πόρτις
«հորթ, երեխայ»
Մատենագիտություն
H. AG 482; Աճ. ՀԱԲ 576
Տե՛ս նաեւ
Էջ 624, սյունակ 1 Էջ 624
ՊԱՏԱՐԱԳ -ի, -աց «նուէր, ընծայ, զոհ, մատաղ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական
փոխատու լեզու՝ մ. պ. parag «կաշառք, նուէր»
բայց բուն աղբիւրը չի հաւաստուած (ժառանգը չէ՞ մ. պ. parag «կաշառք, նուէր» բառի)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
պատարագել, պատարակաբարձ, պատարագաբեր, պատարագիչ
Էջ 629, սյունակ 1 Էջ 629
ՊԱՐ (-ու) «շուրջ, շրջան, պար, խումբ, շարք»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
հ.-ե. արմատ՝ *pero-
փոխատու լեզու՝ իրանական *par-
Փոխառություն իրանական աղբյուրից՝ *par- (< հնդեւրոպական *pero-)։- Bailey, DKS 232, 248. Ավելի վաղ վարկածները տարբեր անձերի կողմից Աճառյանը (ՀԱԲ 4, 55) դնում է կասկածելիների շարքում։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
պարաձեւ, պարանցիք, պարաւոր, պարս, պարսմայր, պարոյր, պար(ա)-, բարձրապարու, գեղապարել, անպար, խորհրդապար, կոծապար, ատրապար, ատրապարիկ, նորպարահանդես, պարասրահ, պարբերաբար, պարբերական, պարբերականություն, պարուհի
Մատենագիտություն
Bailey, DKS 232, 248; Աճ. ՀԱԲ 55
Էջ 631, սյունակ 1 Էջ 631
ՊԱՐԵԽ «ժայռ, լեռան ցվաձք, գահավանդ, բարձրավանդակ, բարբարոտ տեղ, գերեզմանաքար»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
իրանական կամ վրացական զուգահեռնե՞ր
Էջ 631, սյունակ 1 Էջ 631
ՊԱՐԻՂ «բարձր» (ԲՀ)
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Աճառյանը (ՀԱԲ 4, 61) կասկածով ուղղում է պարիխ «բարձր»։
Մատենագիտություն
ՀԱԲ 61
Էջ 645, սյունակ 1 Էջ 645
ՊՌՏՈՒԿՈՒՐԱՊԱՂԱՏ «առաջին կյուրապաղատ (բյուզանդական բարձր պաշտոնյա)»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. πρωτοκουροπαλάτης
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 109