Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 37, սյունակ 1
ԱՂԻՓ
(աղի-)
«թույլ, տկար, խախուտ, խարխուլ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *alp-
«փոքր, թույլ (՞)»
հետագա ձայնավորմամբ (-ի-ի վերականգնմամբ)
հետագա ձայնավորմամբ (-ի-ի վերականգնմամբ): Աճառյանը (ՀԱԲ 1, 131) նմանությունը համարում է պատահական՝ առանց նկատի առնելու ուշ ձայնավորման հնարավորությունը:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
զաղիփաղիփ,
աղիփուն,
ղաղիփումն,
աղիփուցանել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
álpa, alpaka-
«փոքր, քիչ, սակավ»
լիտվ.
alpùs
«թույլ»
լիտվ.
alpti
«ուշաթափվել»
Մատենագիտություն
Աճառյանը (ՀԱԲ 131
Էջ 38, սյունակ 1
Ա(Ղ)Խ
(-ի, -ից)
(ԱԽ)
«փականք, օղակ, կահկարասիք, ունեցվածք, վաճառքի բեռ, ճանապարհորդների բազմություն, ամբոխ, ցեղ, զարմ, ժողովուրդ, մարմնի հոդ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ արաբ. ‘ahl
«ընտանիք, ցեղ մարդիկ»
փոխատու լեզու՝ արաբ. yalaq
«փականք, կողպեք»
Փոխառություն սեմական աղբյուրից։ Անհավանական է բխեցնել խուրիերենից՝ *alla(e)lhi «տիրային» ենթադրական բառից (Դյակոնով)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ա(ղ)խել,
աղխամադխ,
աղխազուր,
ալխազուր,
ա(ղ)խստրոյզ,
աղխատրուզել,
բազմաղխադխ,
աղխաղխակոյտ,
ճարտարաղխ,
ախանտեալ,
ա(ղ)խաղան
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 486
Էջ 38, սյունակ 1
ԱՂՃ
I
«աղտ, կեղտ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *el-
«փտել, նեխել, հոտել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *ldi- կամ *ld-s-)
աղտ բառի տարբերակը՝ *ldi- կամ *ld-s-՝ *el- «փտել, նեխել, հոտել» արմատից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աղճոթիւն,
աղճայեղծ,
աղծապղծութիւն,
աղծել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. վ. գ.
oltar
«կեղտի կտոր»
հ. խլ.
ylda
«նեխահոտ»
Տե՛ս նաեւ
Էջ 38, սյունակ 1
ԱՂՃ
II
«աղ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *sal-
«աղ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *saldio-)
*-d- աճականով
*-d- աճականով
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աղծել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
գոթ.
salt
«աղ»
հայ
աղտ
Մատենագիտություն
H. AG 414;
Աճ. ՀԱԲ 132
Էջ 38, սյունակ 1
ԱՂԿԱՂԿ
(-ի, -աց)
(անկաղկ)
«թշվառ, խեղճ, աղքատ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *elg-
«թշվառ, խեղճ, աղքատ, կարիքավոր»
(անմիջական նախաձեւ՝ *lg-l-)
Կրկնավոր բառ
Կրկնավոր բառ՝ հնդեւրոպական *lg-l- նախաձեւից՝ *elg- «թշվառ, խեղճ, աղքատ, կարիքավոր» արմատից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աղկաղկիլ,
աղկաղկութիւն,
անկաղկութիւն,
աղկադկուկ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. վ. գ.
elki
«քաղց»
լիտվ.
elgtis
«մուրալ»
լիտվ.
elgeta
«մուրացկան»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 310;
Աճ. ՀԱԲ 132
Տե՛ս նաեւ
Էջ 38, սյունակ 1
ԱՂՃԱՏ
«աղավաղված»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *el-
«ոչնչացնել, վնասել, փչացնել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *lgio-)
բնիկ հնդեւրոպական՝ *lgio-՝ *el- «ոչնչացնել, վնասել, փչացնել» արմատից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աղճատիլ,
աղճատաբանել,
աղճատանք,
աղճատել,
աղճատիչ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
եղծ
հայ.
եղեռն
հուն.
ὄλλυμι
«ոչնչացնել, կործանել»
Մատենագիտություն
Աղայան, ԲՍՀ 17-18;
Ջահ. ՀԼՊ 121
Էջ 38, սյունակ 1
ԱՂՄՈՒԿ
(-ի, -աց)
«շփոթ, իրարանցում, (նոր) ժխոր, աղմուկ»
Ստուգաբանություն ()
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աղմկել,
աղմկութիւն,
աղմկարար,
աղմկիչ,
աղմկալի(ց),
աղմկայոյզ
Էջ 39, սյունակ 1
ԱՂՇԿՈՐԵԼ
(աղշկորել, սխալմամբ՝ աղորկորել)
«ստիպել, բռնադատել»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *el-
«քշել, շարժ(վ)ել»
Կազմված է աղ արմատից՝ ուշ շրջանի սաստկական -շկ-որ- (հմմտ. խառնշտորել) բաղադրյալ ածանցով (՞)։ աղ-ը թերեւս ծագում է հնդեւրոպական *el- «քշել, շարժ(վ)ել» արմատից։
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
ելանել
հայ.
ելուզանել
հուն.
ελαω
«քշել, շարժել, հալածել, հորդորել»
Էջ 39, սյունակ 1
ԱՂՈՒԵՍ
(-ու (-ետու, -ետունք եւ այլն))
(աղուվես, ավելի վաղ՝ աղուես)
«աղվես»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *alopek՛u-
(անմիջական նախաձեւ՝ *lup-, *ulp-)
Բաղադրություններ՝ աղուեսաբուն, աղուեսենի, աղուեսադրոշմ, աղուեսակերպ, աղուեսախաբան, աղուեսացու, աղուեսաձուք, գիշերաղուես։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աղուեսաբուն,
աղուեսենի,
աղուեսադրոշմ,
աղուեսակերպ,
աղուեսախաբան,
աղուեսացու,
աղուեսաձուք,
գիշերաղուես
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
lopāśá
«աղվես, շնագայլ»
հուն.
άλϖπεξ
«աղվես»
Մատենագիտություն
H. AG 415;
Աճ. ՀԱԲ 135
Էջ 39, սյունակ 1
ԱՂՋ
(աղտ)
«մութ, մթություն, խավար»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *aghl-
«մութ ամպ, խավար»
Բաղադրութիւններ՝ աղջութիւն, աղջաղջ, աղջամուղջ, աղջամղջին, աղջամղջիլ, աղջտամուղջ։ Աճառյանը (ՀԱԲ 1, 335) նույնացնում է արջն բառի հետ (տե՛ս), որ ճիշտ չէ։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աղջութիւն,
աղջաղջ,
աղջամուղջ,
աղջամղջին,
աղջամղջիլ,
աղջտամուղջ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
όρφυν
«խավար, մշուշ»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 8;
Աճ. ՀԱԲ 335
Տե՛ս նաեւ
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։