Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 3436 բառահոդված (էջ 10/344)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 35, սյունակ 1 Էջ 35
ԱՂԱՓԱՂ (-ի, -աց) (աղեւաղ) «աղաւաղուած, խեղաթիւրուած, փչացած, ապականուած, տկար»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *al- «թափառել, մոլորվել» կրկնաւոր ձեւ
կրկնաւոր ձեւ՝ բնիկ հնդեւրոպական *al- «թափառել, մոլորուել» արմատից։ Աւելի քիչ հաւանական է դիտել որպէս այլայլ-ի տարբերակ (Աճ. ՀԱԲ 1, 122)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աղաւաղել, աղեւաղել, աղաւաղութիւն, անաղաւաղելի
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
աղանդ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 122; Աղայեան, ԲՍՀ 18-19
Տե՛ս նաեւ
Էջ 35, սյունակ 1 Էջ 35
ԱՂԱՒՆԻ «աղաւնի»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *albho- «սպիտակ» (անմիջական նախաձեւ՝ *aləbhniā-)
հ.-ե. արմատ՝ *aləu- «սպիտակ, փայլուն»
իմաստային զարգացման համար հմմտ. լիտվ. bal-andis «կարապ» (*«սպիտակ»)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աղաւնեակ, աղաւնեկ, աղաւնեվաճառ, աղաւնետուն, աղաւնակերպ, աղաւնաձագ, աղաւնարատ, աղաւնին
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
άλφος, άλωφος
«սպիտակ» (Հեսիքիոսի բառարանում)
լատ.
albus
«սպիտակ»
հ. վ. գերմ.
albiz
«կարապ»
ռուս.
лебедь
«կարապ»
լիտվ.
bal-andis
«կարապ»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 30-31
Տե՛ս նաեւ
Էջ 35, սյունակ 1 Էջ 35
ԱՂԱՒՏ (-ի, -ից) «կիսամութին, նսեմ, տկարաձայն, թոյլ ձայնով»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *sal- «կեղտագորշ» -աւտ ածանցով
բնիկ հնդեւրոպական *sal- «կեղտագորշ» արմատից՝ -աւտ ածանցով
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աղաւտանալ, աղաւտազան, աղաւտագոյն, աղաւտատեսիլ, աղաւտալոյս, աղաւտափայլ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
sāra, sāla
«գորշ»
հ. անգլ.
sōl
«կեղտոտ, մութ»
լատ.
salu
«պղտոր, աղոտ, կեղտագորշ»
հ. վ. գ.
salo
«պղտոր, աղոտ» (*sal-u)
ռուս.
соловый
«դեղնավուն, դեղնավուն կարմիր, բաց աշխետ»
Մատենագիտություն
Աղայեան, ԲՍՀ 18-19
Էջ 35, սյունակ 1 Էջ 35
ԱՂԱՓ «փուշտ, ամորձապարկ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *lāb- «թոյլ կախուել»
հ.-ե. արմատ՝ *leb/p- «թոյլ կախուել»
Կապ ունի՞ հնդեւրոպական *lāb-, *leb/p- «թոյլ կախուել» արմատի հետ (*laph > աղափ-°)
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ստ. գ.
labbe
«շրթունք»
հ. վ. գ.
lefs
«կենդանու շրթունք»
հ. վ. գ.
leffel
«նապաստակի ականջ»
Էջ 35, սյունակ 1 Էջ 35
ԱՂԱՓԱՐԻԼ «ամաչել (՞), շառագունել (՞)»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Անստոյգ բառ
Էջ 36, սյունակ 1 Էջ 36
ԱՂԲԻՒՐ (աղբեր, հին՝ աղբեւր) «աղբյուր»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *bhrēur- «ուժգին շարժվել, եռալ» (անմիջական նախաձեւ՝ *bhreu-)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աղբերակն, աղբերանալ, աղբերահոս, աղբիրանալ, աղբիրահոս, աղբերակն, աղբերալալ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
φρέαρ
«ջրհոր, ջրամբար»
գոթ.
brunna
«աղբյուր»
Մատենագիտություն
H. AG 415; Աճ. ՀԱԲ 125
Էջ 36, սյունակ 1 Էջ 36
ԱՂԵԿԱՅ ««ուժգնություն» (ԲՀ)»
Ստուգաբանություն ()
Սխալագրություն աղեկայ ձեւի (Ամալյան, ԲՀ 345-346), բայց կապ չունի հուն. άλεξω «հետ մղել, պաշտպանել» բայի հետ:
Մատենագիտություն
Ամալյան, ԲՀ 345-346
Էջ 36, սյունակ 1 Էջ 36
ԱՂԵՂՆ -ան «աղեղ, ծիածան, բուրդ կամ բամբակ գզելու գործիք»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *el- «ծռել, թեքել» կրկնաւոր ձեւ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աղեղնակապարճ, աղեղնաւոր, աղեղնաւարձ, աղեղնադաշտ, աղեղնաշարաւիղ, աղեղնաբանել, աղեղնել, գեղեցկաղեղն, դիպաղեղն, քաջաղեղն, հաստաղեղն, աղեղնաձեւ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
ողն
հայ.
ուլն
հայ.
ոլոք
հայ.
իլ
հայ.
իլիկ
հուն.
ωλένη
լատ.
ulna
բրետ.
ilin
«արմունկ»
կիմր.
olwyn
«անիւ»
Մատենագիտություն
Pok. 308
Էջ 36, սյունակ 1 Էջ 36
ԱՂԷՏ -ի, -ից -աւք «գութ, ցավ, վիշտ, չարիք, փորձանք»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *lei- «դադարել, փոքրանալ, անհայտանալ» (անմիջական նախաձեւ՝ *oleid-) *lei- <*elei-
ամենից ավելի հավանական է բխեցնել հ.-ե. *oleid- ձեւից... Ավելի քիչ հավանական է համեմատությունը *ol- «ոչնչացնել, վնասել, փչացնել» արմատի ածանցյալների հետ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աղետական, աղետաբեր, աղիտաբեր, աղետանալ, աղետալ, աղետաւոր, աղիտարար, բազմաղետ, չարաղետ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. խալ.
litt
«քիչ, վատ»
գ.
leiden
«հանդուրժել, տառապել»
հայ
եղեռն
հայ
ողբ
Մատենագիտություն
Ջհաուկյան, OIDПAЯ 150; Աղայան, ԲՍՀ 17-18
Էջ 37, սյունակ 1 Էջ 37
ԱԹԱՄԱՆ (աղցաման) «ապարանջան (ոտքի)»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)