Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 193, սյունակ 1
ԴԵՄԵՍԼԻԿՈՍ
(դիմեսլիկոս, դիմեսիլկոս (սխալ՝ դեմեալիկոս), դեմեսկլոս)
«բյուզանդական մի տիտղոս»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. δομέστικος
փոխատու լեզու՝ լատ. domesticus
Մատենագիտություն
H. SF 71;
Աճ. ՀԱԲ 652
Էջ 198, սյունակ 1
ԴԻ
I
(-ոյ)
«դիակ, շաղիղ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *dheu-
«անհետանալ, մեռնել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *dhuīto-/*dhuēi-)
հիմքից, որ գալիս է արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դիտապաստ,
դի(ա)թաւալ,
դիազերծ,
դիակալ,
դիակապուտ,
դիահանք,
դիակն,
դիազննություն,
դիակառք,
դիահերձել,
դիահերձում
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. իսլ.
dīth
«վերջ, մահ»
հ. անգլ.
dwīnan
«հանել, անհետանալ»
լիտվ.
dīsti
«հանգչել, մարել»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 666;
Pok. IEW 261
Էջ 200, սյունակ 1
ԴԻՒԹ
-ի, -աց, ուշ՝ նաեւ -ից
(դութ «իմաստուն»՝ ԲՀ)
«կախարդ, վհուկ, դյութական, կախարդական»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *dheu-
«ծուխ»
հմմտ. հուն. θυτνης եւ (θυτηρ) «զոհամատույց, քուրմ» բառի իմաստի տիպի նախնական իմաստով։ - Ջահ.։ Հազիվ թե հին փոխառություն լինի հունարենից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դութել,
դիւթութիւն,
դիւթական,
ալիւրաղիւթ,
զարեդիւթ,
չարադիւթ,
դիւթիչ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
θυτνης, θυτηρ
«զոհամատույց, քուրմ»
Էջ 201, սյունակ 1
ԴՆԴԵՂ
(դնդող-)
««ալիք, ծփանք» (բրբ.)»
(բրբ.)
Ստուգաբանություն (անստույգ)
հ.-ե. արմատ՝ *dhel-
«դողալ, դողդողալ»
Հնարավոր է կապը հնում ավանդված դնդղանք անստույգ բառի հետ («ալիք, ծփանք» կամ «վեճ, հակադրություն»): Բացառված չէ կապը հնդեւրոպական *dhel- «դողալ, դողդողալ» արմատի հետ, որից ծագում են դող-ը եւ, թերեւս, դդ-որդ բառի դդ- բաղադրիչը:
Տե՛ս նաեւ
Էջ 201, սյունակ 1
ԴՈՂ
-ի, -ից
«դող, սարսուռ, ալիքաձեւ երաժշտական մի խաղ»
(երաժշտական)
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *dhel-
«դողալ, դողդողալ, երերալ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *dhol-)
բնիկ հնդեւրոպական՝ *dhol- ` *dhel- «դողալ, դողդողալ, երերալ» արմատից հայ-գերմանական, նեղ՝ հայ-սկանդինավյան զուգաբանություն
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դողալ,
դողացուցիչ,
դողումն,
դողն-ի,
դողան-ի,
դողդոջ,
դողդոչ,
դողդոջել,
դողդոջոտ,
դողդոջուն,
դողդոջումն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
շվեդ. բրբ.
dilla
«թափահարել, տարուբերել»
նորվ. բրբ.
dalla, dulla
«վարգել, մանրաքայլ գնալ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 677;
Pok. IEW 246
Տե՛ս նաեւ
Էջ 208, սյունակ 1
ԴՕՐԻՔՍ
«վտակ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. ρύαξ
«հեղեղ»
(տալիս է ρύαξ «հեղեղ» բառը, բայց չի բացատրւում դօ-ն)
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 698
Էջ 214, սյունակ 1
ԵՂԿ
«գաղջ, գոլ, տաքուկ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *leg-
«կաթել, կաթ-կաթ հոսել»
Եթե ճիշտ է Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 21), որ կապում է լկիլ «հալչել (սառույցի մասին)» բայի հետ, ապա եղկ-ը գալիս է *leg- «կաթել, կաթ-կաթ հոսել» արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
եղկացուցանել,
եղկութիւն,
կիսեղկ
Մատենագիտություն
ՀԱԲ 21
Էջ 218, սյունակ 1
ԵՌ
«եռում, եռացող բան, եռք, մարմաջ, բորբ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ers-
«եռալ»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
եռալ,
եռանդն,
եռանդնանալ,
եռանդնաբար,
եռանդնալից,
եռանդնոտ,
եռանդնումն,
սրտեռանդն,
ջերմեռանդ(ն),
զեռալ,
զեռուն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
arsati
«հոսում է»
խեթ.
ahšaniia
«նախանձել, խանդել»
լատ.
errō, -are
«մոլորվել, թափառել»
գոթ.
airripa
«մոլորություն»
հ. սաքս.
irri
«զայրացած»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 30;
Pok. IEW 336
Էջ 223, սյունակ 1
ԵՐԵՄՈՒԿ
I
(երմուկ, իրմուկ)
«խոշոր աղացած ալյուր»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ թրք. irmik
Աճ. ՀԱԲ 2, 46 (տալիս է միայն «կորկոտի շատ մանրը» իմաստը, բայց բուն իմաստն է «խոշոր աղացած ալյուր»):
Մատենագիտություն
ՀԱԲ 46
Էջ 226, սյունակ 1
ԵՐԿԱԹ
(-ոյ, ուշ՝ նաեւ -ի, -աց)
«երկաթ, երկաթե գործիք, շղթա, կապանք»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *dei-
«փայլել, շողալ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *d(i)u-)
*-u աճականով
նոյն զարգացմամբ, ինչ երկին բառի մէջ՝ ենթարկուած արծաթ բառի ազդեցութեանը. երկաթը հնում կապուած է եղել երկնքի հետ՝ ստացուելով երկնաքարից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
երկաթագամ,
երկաթագործ,
երկաթակապ,
երկաթապատ,
երկաթի,
աներկաթ,
երկաթեայ,
երկաթուղի,
երկաթուղային,
երկաթավաճառ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
վրաց.
rkina
քարթվելական ձեւ
մեգր.
rkina
լազ.
erkina
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։