Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 58, սյունակ 1
ԱՆԻՒ
(-ոյ, հազվադեպ՝ -ի, -աց)
«անիվ, կառքի ակ, սռնի, առանցք, տանջելու մի գործիք, խաղալիք, երկնային մարմնի գունդ, ուղտափշի սերմ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *snēu-
«պտտել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *snēuo-)
այս արմատից է նաեւ հայ. նեարդ բառը (<*sneurt-)` իմաստային այլ զարգացմամբ. անիւ բառի ա- նախահավելվածի համար հմմտ. ամիս *mensos ձեւից։ Ավելի քիչ հավանական է համեմատությունը *enebh- «պորտ» արմատից ծագող ձեւերի հետ, որ նշում է Աճառյանը (ՀԱԲ 1, 196)` նմանությունը համարելով պատահական:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
անուաջալութիւն,
անուաձեւ,
անուաւոր,
միջնանիւ,
չորեքնանիւ,
երկանիւ,
հեծանիւ,
հեծանորդ,
քառանիւ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. իռլ.
snua
«ոլորել, հյուսել»
հ. իռլ.
snútigr
«պտտվող (ջրաղացաքարի մասին)»
նորվ.
snaa
«շտապել»
<*snāwēn
լատվ.
snaujis
«օղակ»
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 149;
ԲԷՀ 49;
Աճ. ՀԱԲ 196
Տե՛ս նաեւ
Էջ 139, սյունակ 1
ԲՈՒԿ
«պարանոց, կոկորդ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *bheug-
«ծռել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *bhug-)
իմաստային անցման համար՝ հմմտ. լատ. collum, գոթ. hals «պարանոց» հ.-ե. *kuel- «շուռ տալ, պտտել» արմատից, այլեւ՝ ռուս. шея «պարանոց», սերբախորվ. owujati «շուռ տալ» բայի կողքին
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
bhúja
«թեւ, կնճիթ»
գոթ.
biugan
«ծռել, թեքել»
Մատենագիտություն
Ջահ. ՊԲՀ 37
Էջ 144, սյունակ 1
ԳԱԼԱՐ
«գալար, ոլորք, ոլորված բան»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *uəl-
«պտտել, շրջել, ոլորել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *ul-)
Բնիկ հնդեւրոպական՝ *ul- *uəl- «պտտել, շրջել, ոլորել» արմատից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գալարել,
գալարափող,
գալարումն,
գալարուն
Էջ 146, սյունակ 1
ԳԱՂԱԿ
«մահիճ»
(ԲՀ)
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *uel-
«պտտել, դարձնել, շրջել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *ul-ak')
Եթե ճիշտ է ավանդված, ապա թերեւս բնիկ հնդեւրոպական է՝ *ul-ak' *uel- «պտտել, դարձնել, շրջել» արմատից եւ ձայնդարձով կապված է գողտ «մահիճ» (ԲՀ) եւ գողկ «մահիճ» (Մալխ. ՀԲԲ) բառերի հետ: Աճառյանը (ՀԱԲ 1, 504) կարծում է, թե կարող է լինել գահակ «օղ, լամբակ» բառի վրիպակը, բայց նա նկատի չի ունեցել գողտ եւ գողկ բառերը:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
vala-, valaka-
«կլոր, գերան»
հուն.
ελενη
«զամբյուղ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 504
Տե՛ս նաեւ
Էջ 147, սյունակ 1
ԳԱՂՁՆ
«գայլխոտ, գայլուկ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *uel-
«պտտել, ոլորել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *ul-g'h- կամ *ulgio- (*°))
ածականով
գաղձն-ը ածականով ընդհանուր հնդեւրոպական զուգահեռներ չունի
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գաղձնաւոր
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
գել
հայ.
գելուլ
հայ.
գլել
հայ.
գալար
հայ.
գեղձ
««պատատուկ»»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 506;
Ջահ. ՀԼՊ 155
Էջ 148, սյունակ 1
ԳԱՅԹ
(գիթ-)
«սայթաքում, սխալ, մոլորություն, հանցանք, անկայունություն»
Էջ 148, սյունակ 1
ԳԱՅԼԻԿՈՆ
(-ի, -աց)
(գելիկոն, գելիլկան)
«ծակող գործիք, շաղափ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *uel-
«պտտել, ոլորել»
Ունի հունարեն բառի կերպարանք, բայց հունարենում այդպիսի բառ չկա։
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. անգլ.
wealean
հ. անգլ.
weol
«գլոր(վ)ել»
մ. վ. գ.
walken
«պտտվել»
(*uolg-)
Էջ 149, սյունակ 1
ԳԱՅՍ
«խիտ, հոծ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ueid-
«պտտել, ծռել, հյուսել»
կապ ունի հնդեւրոպական *ueid- արմատի հետ (գայտ < *ueid-).
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գայտութիւն,
անգայտանալ,
անգայտութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
vēdá
«խոտախուրձիկ»
լատ.
vitulus
«զամբյուղ»
լատվ.
vīdināt
«հյուսել»
Էջ 154, սյունակ 1
ԳԵԼ
(գէլ «ծուռ»)
«ոլորված, պիրկ, ծուռ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *uelu-
«պտտել, որորել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *uel-)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գելուլ,
գելանիլ,
գելումն,
գելոց,
գելարան,
գելակի,
գելաքար
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
ειλύω
«փաթաթել, ծածկել»
լատ.
volvō
«ոլորել, գլորել»
լատ.
volumen
«ոլորք, գալար»
հ. հնդկ.
valati
«պտտվում է»
հ. հնդկ.
valaya
«շրջան»
հ. հնդկ.
valitá
«շրջված, ծռած»
ռուս.
вал
«ալիք, պատնեշ»
ռուս.
валять
«թավալել»
ռուս.
валить
«գլորել»
Մատենագիտություն
H. AG 433, 435;
Աճ. ՀԱԲ 530-531;
Pok. IEW 1140
Տե՛ս նաեւ
Էջ 154, սյունակ 1
ԳԻԼ
I
(գիղ-)
«գլորվելը»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *uēl-
«պտտել, գլորել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *uel-)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գլել,
գլաթաւալ,
գլումն,
գլան,
գլոր,
գլորել,
գլորակում,
գլորումն,
գլտոր,
գլտորել,
մղտագիլ,
թաւալագլոր,
խաղագլոր
Տե՛ս նաեւ
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։