Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 21, սյունակ 1
ԱԳՌԱՒ
(-ու)
«ագռավ, բու, մի համաստեղություն»
(աստղաբաշխական)
Ստուգաբանություն (բնաձայն)
հ.-ե. արմատ՝ *ker-
«բնաձայնական արմատ»
հ.-ե. արմատ՝ *ger-
«բնաձայնական արմատ»
Բնաձայն բառ, որ կազմությամբ նման է հ.-ե., այլեւ ոչ հ.-ե. համիմաստ բառերին, հատկապես հնդեւրոպական *ker- բնաձայնական արմատից ծագող լատ. corvus, մ. իռլ. crū (<*krouos) եւ հնդեւրոպական *ger- բնաձայնական արմատից ծագող հ. վ. գերմ. krā(w)a, հ. անգլ. crāwe բառերին, բայց օրինաչափ համապատասխանություն չկա։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ագռաւանալ,
գայլագռաւ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
corvus
մ. իռլ.
crū
<*krouos
հ. վ. գերմ.
krā(w)a
հ. անգլ.
crāwe
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 79
Էջ 88, սյունակ 1
ԱՐԴՈՒԽԱ
(արդուղա, արբուխա, արդուխա, բրբ. արդղիկ, արբոխիկ)
«արճճախոտ, Plumbago L.»
(բուսաբանական)
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Էջ 116, սյունակ 1
ԲԱՅԱՍՏ
««եթե արասցես ապստամբութիւն» (ԲՀ)»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Անստույգ ձեւեր։ Աճառյանի բերած (ՀԱԲ 1, 402) այս ձեւի դիմաց ԲՀ-ում ավելի հաճախ է հանդիպում բայասա ձեւը` «եթե արասցես ապստամբութիւն» մեկնությամբ։ նույն ԲՀ-ում հանդիպում է նաեւ բայասա «զօրութիւն ի զօրութենէ» բառահոդվածը։
Մատենագիտություն
ՀԱԲ 402
Էջ 161, սյունակ 1
ԳԻԼ
(գլոյ), -ի, -աց
«գլորում, քար»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *uel-
«շրջել, ոլորել, պտտել, գլորել»
Հ. Աճառյանը յառզգեմ-ը բերում է առանձին՝ առանց կապելու գիղ բառի հետ. «քար» իմաստի համար հմմտ. ռուս. валун «գլաքար»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գլաշարող,
գլաթաւալ,
գլեմ,
գլեցուցանեմ,
գլումն,
մշտագիլ,
գլան,
գլոր,
գլորեմ,
գլորակամ,
գլորումն,
բաւալագլոր,
խաղագլոր,
գայթագլիմ,
յառզգեմ,
գ(լ)ճղուկ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
válati
«ոլորել, գլորել, փաթաթել»
լատ.
volvō
«ոլորել, գլորել, դարձնել»
հ. վ. գերմ.
welzan
«գլորել»
ռուս.
валун
«գլաքար»
Մատենագիտություն
H. AG 435;
Աճ. ՀԱԲ 555
Էջ 171, սյունակ 1
ԳՈՒԹ
(-ոյ)
«գութ, գթություն, սեր, փափագ, աղաչանք»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ghedh-
«միավորվել, սերտ կապված լինել, իրար հարմարվել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *ghōdh-to-)
Ավելի քիչ հավանական է բխեցնել հնդեւրոպական *ghou- «ընկալել, ուշադրություն դարձնել» արմատից՝ *ghou-to- > գութ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գթալ,
գթութիւն,
գթալի,
գթած,
գթածագոյն,
գթածագործ,
բազմագութ,
գորովագութ,
բարեգութ,
մեծագութ,
յաճախագութ,
անգութ,
գթաշարժ,
գթաշարժութիւն,
գթատատ,
գթասիրտ,
գթասրտութիւն,
գթոտ,
անգթօրէն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
գոթ.
gōrs
հ. անգլ.
gōd
հ. վ. գ.
guot
գ.
gut
«հարմար, լավ»
հ. սլ.
ugožditi
«սիրաշահել, դուր գալ»
ռուս.
выгода
«օգուտ»
լատ.
faveō
«լավ վերաբերվել, գթասիրտ լինել, նպաստել»
հ. իսլ.
gā
«ուշադրություն դարձնել, հոգալ, հոգ տանել»
*gāwon
Մատենագիտություն
Ջահ. None
Էջ 173, սյունակ 1
ԳՈՒՆԴ
II
(-ի, -աց)
«բազմութիւն. բանակ. զօրագունդ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական
փոխատու լեզու՝ մ. պ. gund
իրանականից փոխառեալ կամ հայերէնում կազմուած են գնդակ «մեղուավարս», գնդապետ, գունդագունդ, հրեշտակագունդ, համագունդ, նախարարագունդ, գազանագունդ եւ այլն
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գնդակից,
հեծելագունդ,
երկգնդիլ,
յաճախագունդ,
զօրագունդ,
գնդակ,
գնդապետ,
գունդագունդ,
հրեշտակագունդ,
համագունդ,
նախարարագունդ,
գազանագունդ
Մատենագիտություն
H. AG 130;
Աճ. ՀԱԲ 595
Էջ 196, սյունակ 1
ԴԷՄ
(-ի, -աց)
(հաճախ անեզ. գործածությամբ)
«դեմք, երես, երեսակողմ, անձ, աչք, տեսողություն, դեպի, դեմ (նախադրություն)»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ մ. պ. dēm
փոխատու լեզու՝ պ. dīm
փոխատու լեզու՝ պ. dīma
փոխատու լեզու՝ ավ. daēman
Փոխառություն իրանական աղբյուրից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դիմագրավել,
դիմադարձ,
դիմակալ,
դիմել,
բարեդեմ,
բազմադիմի,
երկդիմի,
ընդդեմ,
ընդդիմակաց,
յառաջադէմ,
ներդիմել,
դիմատիպ,
բացադիմի,
դիմագիծ,
դիմանկար,
անդիմադրելի
Մատենագիտություն
H. AG 140;
Աճ. ՀԱԲ 660
Էջ 220, սյունակ 1
ԵՐԱՆ
I
(-ի, -աց (հաճախակի անեզ.))
(արան-ք, արանց)
«ազդր, ազդրի վերնամաս, ամորձիք»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական *rān
փոխատու լեզու՝ մ. պ. rān
«ազդր»
փոխատու լեզու՝ պ. rān
«ազդր»
Մատենագիտություն
H. AG 148;
Աճ. ՀԱԲ 38
Էջ 223, սյունակ 1
ԵՐԵՍ
(-ի, -աց)
«երես, դեմք»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *prep-
«աչքի ընկնել, երեւալ, երես, կերպարանք»
(անմիջական նախաձեւ՝ *prepsā-)
Բնիկ հնդեւրոպական` *prepsā-` *prep- «աչքի ընկնել, երեւալ, երես, կերպարանք» արմատից: Հմմտ. հուն. πρέπω «աչքի ընկնել», հ. հոլ. richt «ձեւ, կերպարանք», այլեւ հայ. երեւիլ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
երեսաւոր,
երեսատորել,
երեսալ,
երեսանալ,
երեսագիր,
երեսապաշտ,
երեսապաշտութիւն,
երեսփոխան,
երեսնա(ն)կ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
πρέπω
«աչքի ընկնել»
հ. հոլ.
richt
«ձեւ, կերպարանք»
հայ.
երեւիլ
Մատենագիտություն
ՀԱԲ 47;
Pok. IEW 845
Էջ 242, սյունակ 1
ԶՈՒԱՐՃ
«ուրախ»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Ստուգաբանորեն կապված է զուարթ բառի հետ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
զուարճանալ,
զուարճութիւն,
զուարճախառն,
զուարճագետ,
պտղազուարճ,
բարեզուարճ,
բազմազուարճ,
հոգեզուարճ,
մշտազուարճ,
զուարճարան,
զուարճալի,
զվարճախոս,
զուարճատեղի
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։