Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 18 բառահոդված (էջ 1/2)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 69, սյունակ 1 Էջ 69
ԱՊՈՂՓԱՅԵԼ ««տեղեկանալ, հասուն լինել» (բբ)»
Ստուգաբանություն ()
Կեղծ բայաձեւ, որ ստացվել է Ապողփանէս հատուկ անվան` ԲՀ-ում որպես հասարակ անուն դիտված եւ «տեղեկացեալ, կամ իմացեալ» բացատրված ձեւից. տե՛ս Ամալյան, ԲՀ 29 եւ 349։
Մատենագիտություն
Ամալյան, ԲՀ 29 եւ 349
Տե՛ս նաեւ
Էջ 82, սյունակ 1 Էջ 82
ԱՏՈՒՔ «հասուն, հուռթի, տռուզ, լիքը»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *sā- «հագեցած, կուշտ, հագեցնել» (անմիջական նախաձեւ՝ *sā-d-)
«հագեցած, կուշտ, հագեցնել» արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ատոքանալ, ատոքութիւն, ատոքատեսիլ, ատոքահատ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
ádos
«հագեցվածութիւն»
Էջ 86, սյունակ 1 Էջ 86
ԱՐԲՈՒՆ (ուշ՝ -ք, -ց, -բամբք) «առույգություն, կարողություն, հասունություն, չափահասություն, չափ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *abhor- «ուժեղ, սաստիկ»
թերեւս բնիկ հնդեւրոպական *abhor- «ուժեղ, սաստիկ» արմատից:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. իռլ.
abor
«շատ, հույժ»
գոթ.
abrs
«ուժեղ, սաստիկ»
Մատենագիտություն
Ջահ. None
Տե՛ս նաեւ
Էջ 97, սյունակ 1 Էջ 97
ԱՐՓ (-ի, -ից, արփի, -ւոյ, -եաւ) «եթեր»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Հազիվ թե կապ ունի հնդեւրոպական *ser- «կարմիր, կարմրավուն» արմատից ծագող լիտվ. sirpti «հասունանալ» (*«կարմրել» կամ «դեղնել») բայի հետ՝ *srph>արփ (ըստ Պետերսոնի՝ Walde- Pokorny 2, 499)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արփագեղ, արփամերձ, արփային, արփաճաճանչ, արփայագնաց, արփեգնաց, արփենի, արփիզարդ, արփիակեզ, արփիադեմ, գերարփի, լուսարփի, հրաշարփի, արփնաթել, երեքարփին, եաթնարփին, արփող
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լիտվ.
sirpti
«հասունանալ»
Մատենագիտություն
Walde- Pokorny 499
Էջ 140, սյունակ 1 Էջ 140
ԲՈՒՌՆ II «բուռն, ուժգին, սաստիկ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
կապ չունի բուռն «ձեռքի բուռ» բառի հետ եւ առանձնացված է մեր կողմից
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
bhurni-
«բուռն, սաստիկ, ուժգին»
հուն.
φυρμός
«իրարանցում»
ալբ.
burme
«լիահասուն»
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 160
Էջ 189, սյունակ 1 Էջ 189
ԴԱՐՀԱՍՈՒՆԻՑ ««խոստովանեալ հավիտեան(ց)» (ԲՀ)»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
անստույգ ձեւով եւ բացատրությամբ
Էջ 228, սյունակ 1 Էջ 228
ԵՐՓՆ (գրված նաեւ ներփն) «գույն, երանգ»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Հազիվ թե կապ ունի հնդեւրոպական *perk'- «խայտաբղետ» արմատի հետ, այս դեպքում փ-ն անբացատրելի է մնում։ ... քիչ հավանական է նաեւ բխեցումը հնդեւրոպական *ser- «կարմիր, կարմրավուն» արմատից` արփի-ի բառի հետ միասին
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
երփնագոյն, երփնաներկ, երփներանգ, գեղերփնել, լուսերփն, ծիրաներփնի
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. վ. գ.
farawa
«գույն» <*pork'-uo
լիտվ.
sir̃pti
«հասունանալ» < «կարմրել»
Էջ 244, սյունակ 1 Էջ 244
ԶՐԱՒ «վերջ, ավարտ, մահ, սպանություն»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
հ.-ե. արմատ՝ *ǵ'er- «հասունանալ, ծերանալ» *-u- կազմիչով
Ծագումն անհայտ է: Կապ ունի՞ արդյոք հնդեւրոպական *ǵ'er- «հասունանալ, ծերանալ» արմատից *-u- կազմիչով կազմված իրանական որեւէ կորած բառի հետ.
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
զրաւել, զրաւամահ, զրաւարար, եղբայրազրաւ, երազագրավելի, անզրաւ, անզրաւական, հանճարազրաւ, շարազրաւ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ավ.
zaurvan
«զառամություն, ծերունական թուլություն»
ավ.
zrvan-
«ժամանակ»
Էջ 299, սյունակ 1 Էջ 299
ԼՂՄՈՐ ««փետրաթափ, մերկամորթ» (բրբ. «գերհասուն, կակղած. ջրալի»)»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)lei- «լպրծուն, լորձնոտ, սահել» (անմիջական նախաձեւ՝ *(s)leib-, *(s)lib-)
Կազմված է բնիկ հնդեւրոպական *(s)lei- «լպրծուն, լորձնոտ, սահել» արմատից ծագող *(s)leib-, *(s)lib- հիմքից՝ -որ վերջածանցով (հմմտ. պղտոր)
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
ολιβρός
«սահուն»
հ. վ. գ.
slēfan
«սահել»
վ. ն. գ.
slēpen
«հարթել, հղկել»
հայ.
լպիրծ, լպիրտ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 289; Ջահ. ՀԼՊ 135
Էջ 358, սյունակ 1 Էջ 358
ԾԱՅՐ «ծայր, գագաթ, նորածագ արեւի ճառագայթ, գերազանց բան»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
հ.-ե. արմատ՝ *g'er- «հասունանալ, ծերանալ» (անմիջական նախաձեւ՝ *g'ario-)
Հազիվ թե կապ ունենայ հնդեւրոպական *g'er- «հասունանալ, ծերանալ» արմատի հետ (*g'ario->ծայր?): Անհաւանական է կապը նաեւ վրաց. cweri «ծայր» կամ ակկադ. siru «եզր» բառերի հետ: Ենթաշերտային բա՞ռ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ծայրակարմիր, ծայրագաւառ, ծայրակոտոր, ծայրայեղութիւն, ծայրակտուր, սրաձայր, ծայրան(ան)ալ, ծայրաքաղ, ծայրան, ծայրայեղ, արեւածայրք, լեզուածայր, ան-