Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 112, սյունակ 1
ԲԱԼ
I
(-ի, -ից)
(բաղ)
«մառախուղ, ադոտ, մթագույն, ամպ, ծխի քուլա, գիշեր»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *bhel-
«փայլուն, սպիտակ»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բալածեւ,
բաղածեւ,
բալատեսիլ,
բալուտ,
բալեցուցանել,
բալագույն,
բալատեսակ,
բալէշ,
բալաձիգ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
bhāla
«փայլ»
հուն.
φαλος
«փայլուն»
հայ.
բիլ
«բաց կապույտ»
գոթ.
bala
«դժգույն»
ռուս.
белый
«սպիտակ»
ռուս.
бельмо
«աչքի փառ»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 118;
Աճ. ՀԱԲ 383
Էջ 130, սյունակ 1
ԲԼՇԱՆԱԼ
«աղոտանալ, մթագնել, տկարանալ (տեսողութեան մասին), գլանալ, բթանալ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *bhel-
«փայլուն, սպիտակ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *bhlēskh- կամ *bhleskh-)
հմմտ. հայ. բալ «մառախուղ, մեգ, մշուշ, աղոտ, մթագոյն», գոթ. bala «դժգոյն», ռուս. бельмо «աչքի փառ», այլեւ (*bhles- >) մ. վ. գ. blas, գ. blals «դժգոյն, գունատ», եթե կապ չունի պշնուլ (պիշ) «ակնապիշ նայել» բայի հետ)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բլշակնիլ,
բլշակնութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
բալ
«մառախուղ, մեգ, մշուշ, աղոտ, մթագոյն»
գոթ.
bala
«դժգոյն»
ռուս.
бельмо
«աչքի փառ»
մ. վ. գ.
blas
«դժգոյն, գունատ»
գ.
blals
«դժգոյն, գունատ»
Մատենագիտություն
Ջահ. None
Տե՛ս նաեւ
Էջ 273, սյունակ 1
ԹՈՒԽ
I
(թուղ), -ոյ
«թուխ, թխագույն, մուգ գորշ, սեւավուն, մութ, մթին, խավար, մռայլ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *teu-
«ուռչել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *tu-kho-)
Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 203) դնում է կասկածելիների շարքում
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թխագոյն,
թխանալ,
թուխակն,
թոյրաքուխ,
քաջաթուխ,
բոթուխ,
թխորակ,
թխադեմ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. խլ.
poka
(*tu-g>)
հ. շվեդ.
thukna
«մառախուղ»
հ. անգլ.
duxian
«մթնեցնել»
հ. սաքս.
thiustri
հ. վ. գ.
d-uster
«մութ»
հ. սլ.
tuko
«ճարպ»
(*tu-k>) ըստ Պետերսոնի
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 203;
Pok. IEW 1081
Էջ 274, սյունակ 1
ԹՈՒՂԲ
I
(թուխայ, թողփ)
«ամպամածություն, մշուշ, մառախուղ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
Եթե սկզբնաձեւը թուխայ-ն է, ապա թուխ-ի ածականով ձեւն է
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թխապհոծ,
թլփայորդ
Տե՛ս նաեւ
Էջ 312, սյունակ 1
ԽԱՂՃ
«կոշտ, կարծր բան, կոճիկ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *kal-
«կոշտ, կարծր, պինդ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *khal- *kal-)
*kal-no- «կոշտուկ»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խաղճունք,
խաղճախուղճ,
խաղճմունք,
խողճմունք
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
callum
«կոշտուկ»
հ. իռլ.
kalatt
«կարծր, կոշտ»
մ. իռլ.
calad
«կարծր, կոշտ»
Էջ 313, սյունակ 1
ԽԱՂՏ
I
«կոշտ, կոպիտ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *kal-
«կարծր, կոշտ»
k/kh անցմամբ` *khal-d > խաղտ
խաղճ բառի հետ միասին ծագում է հնդեւրոպական *kal- «կարծր, կոշտ» արմատից` k/kh անցմամբ` *khal-d > խաղտ։ հմմտ. խաղճախուղճ եւ խաղտախուղտ կրկնաւորները։ Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 323) կապում է խաղտիք ցեղի (այստեղից` Խաղտիք երկիր) անվան հետ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խաղտալեզու,
խաղտաւուր,
խախտաւուր,
խաղտախուղտ
Մատենագիտություն
ՀԱԲ 323
Տե՛ս նաեւ
Էջ 325, սյունակ 1
ԽԵԼ(-Ք)
I
«գլխուղեղ, խելք, միտք, բանականություն, վարպետություն, կարողություն, հնարք, կամրջագլուխ. նավագլուխ, նավի ղեկի կողմը, նավի նստարան, տան կտուր»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *s(k)el-
«խելք, կարողություն, վարպետություն»
(անմիջական նախաձեւ՝ *(s)k(h)el-)
խել < *khel-, հնարավոր կապ *s(k)el- «կտրել, հատել, անջատել» արմատի հետ
Արմատից, որ կապում են *s(k)el- «կտրել, հատել, անջատել» արմատի հետ (խել < *khel-)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խելաք,
խելագար,
խելամուտ,
խելացի
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
kalā
«արվեստ»
նորվ.
skalle
«գանգ»
շվեդ.
skalle
«գանգ»
հ. իսլ.
skilja
«տարբերել, հասկանալ»
անգլ.
skill
«վարպետություն, կարողություն»
Էջ 347, սյունակ 1
ԽՈՒՂ
I
(հիտղ), -ի, ուշ՝ -ոյ
«հյուղ, տնակ, խրճիթ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *s(k)eu-
«ծածկել, փաթաթել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *khu-lo-)
«ծածկել, փաթաթել» արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խղատեղի,
խղիկ,
հյուղակ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. խոլ.
cūl
«անկյուն, թաքստոց»
հ. իսլ.
skjol
«ապաստան, թաքստոց»
հ. ֆրիզ.
skūl
«հյուղ, խրճիթ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 416
Տե՛ս նաեւ
Էջ 347, սյունակ 1
ԽՈՒՂ
II
(մառախուղ «մեգ, մշուշ» բառում)
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *s(k)eu-
«ծածկել, փաթաթել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *khu-lo-)
«ծածկել, փաթաթել» արմատից, որտեղից՝ հայ. խուղ: Հայ. մառախուղ բառը բուն նշանակում է «մշուշապատ, մշուշածածկ»:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
obscūrus
«մութ, խավար»
«ծածկված»
հ. անգլ.
scio
«ամպ»
հ. իսլ.
skumi
«մթնշաղ»
հնտ.
—
«կիսախավար, կիսամութ»
Էջ 347, սյունակ 1
ԽՈՒՂԲ
(խաղբ)
«աղբ, աղտեղություն»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *kel- (*kāl-)
«բիծ, սեւ, գորշ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *khōl-)
«բիծ, սեւ, գորշ» արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աղբախուղբ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
kalana
«բիծ, կեղտ»
հ. հնդկ.
kalusa
«կեղտ, աղբ»
հ. վ. գ.
huliwa
«խոնավություն, ճահիճ, կեղտ, տիղմ, ցեխ»
Մատենագիտություն
Джаукян, ОИДПАЯ 119
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։