Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 31 բառահոդված (էջ 1/4)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 32, սյունակ 1 Էջ 32
ԱՀԵԿԱՆ -ի «հայկական տոմարի իններորդ ամիս»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ պարթեւերեն āhrakān
իրանական աղբյուրից (պարթեւերենից՝ āhrakān) (<*āϑrakān՝ ātur «կրակ» բառից)
Մատենագիտություն
H. AG 95; Աճ. ՀԱԲ 114
Էջ 56, սյունակ 1 Էջ 56
ԱՆԹ -ի, -ից, -ոյ (անդ, անութ) «անութ, թեւատակ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ant(h)i- «անութ, թեւատակ» վերակազմումը հեղինակինն է
վերակազմումը հեղինակինն է
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
անթեմ, անթմէջ, ընդանթական, անութքա(յ), անթանոց, ընթանոց, անթանոցիկ, անթատակ, անթացուպ, ուսընդանութ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լիտվ.
añtis
«ա...»
Էջ 102, սյունակ 1 Էջ 102
ԱՒԼԱԽՍ (Աւլախս) «՞»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ ասորական
իգական հատուկ անուն, որ պիտի հանվի հայ բառերի թվից. հանդիպում է «Ասէ (ասորի երեցն) ի կինն իւր. Աւլախս, վասն աստուծոյ վառեա՛ մոմ եւ եկ» նախադասության մեջ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 611
Էջ 117, սյունակ 1 Էջ 117
ԲԱՆՈՒԿԱՆ «պալատական տիկիններ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ մ. պ. bānūkān
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 408
Էջ 157, սյունակ 1 Էջ 157
ԳԵՐԴԱՍՏԱՆ (-ի, -աց) «ծառաների եւ գերիների ամբողջութիւն, ինչք, կալուածք, ընտանիք»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *gher- «ցանկապատել» (անմիջական նախաձեւ՝ *gher-dh-) -(ա)ստան ածանցով
իրանական միջնորդութեամբ՝ արմատից։ (սխալ ստուգաբանութեամբ՝ գերդաստուռն)։ (իրանական միջնորդութեան վարկածը հեղինակինն է) :
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գերդաստակական, գերդաստանիկ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
փռյուգ.
gordum
«քաղաք»
հուն.
κορθίς
«կոյտ. բազմութիւն»
գոթ.
gards
«տուն»
հ. անգլ.
geard
«բակ»
հ. սաքս.
gard
«բնակարան» հզն.
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 541
Էջ 192, սյունակ 1 Էջ 192
ԴԵՂ I (-ոյ, -աւք, ուշ՝ նաեւ -ի, -ից) «(կանաչ, դալար) խոտ, դեղաբույս, բուժախոտ, դեղ, դարման, թույն, կախարդանք, մարմինն օծելու անուշահոտ յուղ, աչքի ծարիր, թանաք, արեբ, կպչան»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *dhel- «ծաղկել, կանաչել»
Այստեղից է նաեւ դեղին գույնանունը: *dhel- «ծաղկել, կանաչել» արմատից՝ *dhal- ձեւի կողքին, որից դալար
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դեղատու, դեղել, դեղագիտութիւն, դեղագործ, դեղոց, դեղախոյնկ, դեղահունդ, դեղաբուխ, դեղուն, անդեղեայ, անդեղայ, անթեղայ, մաղձադեղ, մկնդեղ, սեւադեղ, դառնադեղ, թմրադեղ, կապնդեղ, հացադեղ, խաշնդեղ, ծակնդեղ, դեղագիր, դեղատոմս, դեղատուն, դեղավաճառ, դեղատուփ, դեղափոշի, դեղին
Տե՛ս նաեւ
Էջ 209, սյունակ 1 Էջ 209
ԵԶ (-ոյ) «մեկ, միակ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *sem- «մեկ, միասին» (անմիջական նախաձեւ՝ *sem-gh-) °
Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 4) չի ընդունում, բայց առաջարկում է նույնպես կասկածելի մի ստուգաբանություն՝ արեւելակովկասյան փոխառություն: հմմտ. աբխ., աբազ. zə, za, կաբ., ուբիխ. zzə:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
ΐγγια
«մեկ» (Հես.)
լատ.
singuli
«առանձիններ»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 902
Էջ 266, սյունակ 1 Էջ 266
ԹԻԶ (-ի, -աց) «թիզ, թզաչափ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *steigh- «քայլել, ելնել, բարձրանալ» (անմիջական նախաձեւ՝ *tighiā-) *tigh- (երկրորդական ձեւ)
որտեղից՝ *st(o)igho-, *stigh-tā- «ճանապարհ, ուղի»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թզեան, թզաչափ, թզաչափաբար, թզուկ, թզահասակ, երեքթզեան, իննըթզեան
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
στιξ, -χος, στοσχος
«շարք, կարգ»
հ. իռլ.
teiht
«գնալը, ընթացք»
հ. վ. գ.
stig
«արահետ, աստիճան»
հ. վ. գ.
steg
«կամրջակ, ուղիղ գիծ»
լատվ.
stiga
«արահետ»
Էջ 286, սյունակ 1 Էջ 286
ԻՆՆ (-ունք (իննունք), -ունց, -ուք (-ամբք), ուշ՝ ինան(ն), յինան) «ինը»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *enun- (անմիջական նախաձեւ՝ *eneun, *neun-) ձեւերի կողքին
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
իննամսեայ, իններորդ, իննետասան, իննուտասան, իննեքեան, իննհարիւր, իննամեակ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
náva
ավ.
nava
հուն.
εννέα
գոթ.
niun
«9»
Մատենագիտություն
H. AG 450; Աճ. ՀԱԲ 243-244
Էջ 286, սյունակ 1 Էջ 286
ԻՆՆՍՈՒՆ (-ի, -ից) «իննսուն»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *enun-k'ontə
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
իննսնամեայ, իննսնամեան, իննսնեմեան, ըննսունամեայ, իննսներորդ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
ενενήκοντα (εννηκοντα)
լատ.
nona ginta
ռուս.
девяносто
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 244