Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 487 բառահոդված (էջ 1/49)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 20, սյունակ 1 Էջ 20
ԱԳԱՐԱԿ «ագարակ, անդաստան, հանդ ու արտ, կալվածք»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
հ.-ե. արմատ՝ *agro- ինչ-որ centum տիպի լեզվի միջնորդութեամբ
փոխատու լեզու՝ շումեր. agar «դաշտ, արտ»
փոխատու լեզու՝ խուռ. auari «դաշտ»
Անբացատրելի է մնում -ակ-ը։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ագարակիկ, ագարականալ, ագարակաբաշխ, ագարակել
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 77; Ջահ. ՀԼՊ 48, 452
Էջ 22, սյունակ 1 Էջ 22
ԱԶԱՏ -ի, -աց (ուշ՝ -ից) «ազնվական, անկախ, ազատ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ ավ. āzāta-
փոխատու լեզու՝ մ. պ. āzāt
փոխատու լեզու՝ պ. āzād
Փոխառություն իրանական աղբյուրից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ազատել, ազատեցուցանել, ազատանալ, ազատաբերան, ազատախաւս, ազատութիւն, անազատ, անազատիկ, ազատագունդ, ազատակոյտ, ձերբազատ, ազատանի, ազատազն, ազատբեկ, ազատասէր, ազատասիրութիւն, ազատամարտ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ավ.
āzāta-
մ. պ.
āzāt
պ.
āzād
Մատենագիտություն
H. AG 91; Աճ. ՀԱԲ 83; Ջահ. ՀԼՊ 512
Էջ 24, սյունակ 1 Էջ 24
ԱԹՂԵՏՍԱՅՔ (հգն.) «ըմբիշներ, գոտեմարտողներ, աթլետներ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. ἀθληταί
Մատենագիտություն
H. AG 339; Աճ. ՀԱԲ 89
Էջ 27, սյունակ 1 Էջ 27
ԱԽՈՅ(Ե)ԱՆ -ի, -ից (ախոյանարձակ) «առաջամարտիկ, քաջ, կտրիճ մարդ, թշնամի, ոսոխ, հաղթանակ»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ախոյանական, ախոյեանայարձակ, ախոյանարձակ, բռնախոյեան
Էջ 28, սյունակ 1 Էջ 28
ԱԾԵԼ «բերել, տանել, շարժել, վերածել, պատել, լցնել, խփել, կատարել, անել, ավելացնել, բռնել, կտրել, սափրել, նվագել»
Ստուգաբանություն ()
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ածելել, ածողել, ածանցիլ, առածանել, արտածել, վերածել, խորհրդածել, ներածութիւն
Էջ 31, սյունակ 1 Էջ 31
ԱԿՆԵԱԼ «հպարտ»
Ստուգաբանություն ()
Անշուշտ, ակն արմատից կազմված ձեւ:
Էջ 31, սյունակ 1 Էջ 31
ԱԿՏԱՐ (աւկտար) «քարտուղար»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ լատ. actarius
փոխատու լեզու՝ լատ. actuarius
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 110-111
Էջ 32, սյունակ 1 Էջ 32
ԱՂ (ալ-), -ի, -ից «աղ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *sal- «աղ» (անմիջական նախաձեւ՝ *sal-, *sali-)
բնիկ հնդեւրոպական՝ *sal-, *sali- «աղ» արմատից. հմմտ. հնդկ. sal-ilá «աղոտ», հուն. αλς, լատ. sal, ռուս. соль, «աղ»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աղաջուր, անաղ, անալի, ալանահամ, աղկեր, յաղել, աղահար, աղահատ, աղի, աղութիւն, աղադել, աղաղող, աղիկ, աղուհաց, աղուհացք, աղդմի, աղապետ, աղպետ, աղարտ, աղարտել, աղու, աղուտամագ, աղուանալ, աղուաղ, աղաւաղ, աղվաղ, աղաղ, աւաղաղ, աղուդ-մաղուդ, աղուտոր, աղուտորութիւն, աղէկ, աղուեակ, աղածրի, աղարծի, աղեբար, աղալեզու, աղեգոյն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հնդկ.
sal-ilá
«աղոտ»
հուն.
αλς
«աղ»
լատ.
sal
«աղ»
ռուս.
соль
«աղ»
Մատենագիտություն
H. AG 414; Աճ. ՀԱԲ 116; Pok. 878
Տե՛ս նաեւ
Էջ 33, սյունակ 1 Էջ 33
ԱՂԱԽԻՆ (-ի, -աց, -անց, -այց, -եաց) «աղախին, կին ծառա»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Կասկածելի են համեմատությունները ակկադ. alāhinnu(m) «ջրաղացպան» (< խուռ.) եւ ուրարտ. alahhi «տիրային» բառերի հետ։ Հնարավո՞ր է արդյոք կապը աղխ «ցեղ, զարմ, ժողովուրդ» բառի հետ, որ սեմական ծագում ունի։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աղախնութիւն, աղախնել, աղախնայել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ակկադ.
alāhinnu(m)
«ջրաղացպան» խուռ.
ուրարտ.
alahhi
«տիրային»
Էջ 38, սյունակ 1 Էջ 38
Ա(Ղ)Խ (-ի, -ից) (ԱԽ) «փականք, օղակ, կահկարասիք, ունեցվածք, վաճառքի բեռ, ճանապարհորդների բազմություն, ամբոխ, ցեղ, զարմ, ժողովուրդ, մարմնի հոդ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ արաբ. ‘ahl «ընտանիք, ցեղ մարդիկ»
փոխատու լեզու՝ արաբ. yalaq «փականք, կողպեք»
Փոխառություն սեմական աղբյուրից։ Անհավանական է բխեցնել խուրիերենից՝ *alla(e)lhi «տիրային» ենթադրական բառից (Դյակոնով)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ա(ղ)խել, աղխամադխ, աղխազուր, ալխազուր, ա(ղ)խստրոյզ, աղխատրուզել, բազմաղխադխ, աղխաղխակոյտ, ճարտարաղխ, ախանտեալ, ա(ղ)խաղան
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 486